Την εποχή που η εμπιστοσύνη στα ΜΜΕ βρίσκεται στα τάρταρα και η τεχνητή νοημοσύνη θολώνει ακόμα περισσότερο τα νερά, μπορεί μια εφημερίδα χωρίς δημοσιογράφους να κερδίσει την εμπιστοσύνη σου;
Δύο Έλληνες που μας συστήνονται με τα μικρά τους ονόματα, Νίκος και Βασίλης, πιστεύουν πως η απάντηση είναι ναι. Για να το αποδείξουν, δημιούργησαν πριν μερικούς μήνες το Brief, ένα καθημερινό newsletter ειδήσεων που παράγεται εξ ολοκλήρου με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Παρότι δεν είναι πάντα αψεγάδιαστο, το newsletter είναι πιο συνεκτικό απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς για ένα προϊόν χωρίς newsroom – σε βαθμό που ίσως ζήλευαν πολλά ειδησεογραφικά portals.
«Η Ελλάδα είναι τελευταία μαζί με την Ουγγαρία στην εμπιστοσύνη προς τα media. Και δεν νομίζουμε ότι είναι τυχαίο».
Η ιστορία πίσω από το Brief ξεκινά από έναν εκνευρισμό. Στο προφίλ τους οι δημιουργοί γράφουν πως «τα ελληνικά ΜΜΕ τους εκνεύρισαν αρκετά ώστε να ξεκινήσουν μια AI εφημερίδα». Όταν τους ζητάμε να το εξηγήσουν, δεν μασούν τα λόγια τους.
«Η Ελλάδα είναι τελευταία μαζί με την Ουγγαρία στην εμπιστοσύνη προς τα media. Και δεν νομίζουμε ότι είναι τυχαίο», εξηγούν. Οι λόγοι, στη δική τους διάγνωση, είναι αρκετοί: «αναμάσηση ξένων πρακτορείων με επιφανειακή ανάλυση, μικροπολιτική και φρουτάκια». Έτσι δημιουργείται ένα οικοσύστημα ενημέρωσης που, κατά την άποψή τους, δεν βοηθά τον πολίτη να καταλάβει τι συμβαίνει, αντιθέτως τον εξαντλεί.
Την ίδια στιγμή, βλέπουν την τεχνητή νοημοσύνη να αλλάζει ριζικά το πληροφοριακό τοπίο, και όχι απαραίτητα προς το καλύτερο. «Αναρωτηθήκαμε πού θα πάνε τα νέα με το AI. Και η πορεία δεν μας άρεσε καθόλου», εξηγούν ο Νίκος και ο Βασίλης. «Ακόμα περισσότερος θόρυβος, περισσότερη συγκέντρωση δύναμης σε αυτόν που μπορεί να τραβήξει την προσοχή σου χωρίς να ξέρεις τι είναι αλήθεια και τι όχι».
Από αυτή τη διαπίστωση γεννήθηκε το Brief: ένα προϊόν που φιλοδοξεί να χρησιμοποιήσει την ίδια τεχνολογία που επιταχύνει τον θόρυβο για να τον περιορίσει. Γι’ αυτό και το format του είναι συνειδητά περιορισμένο. Το Brief δεν είναι ένα ατελείωτο feed που απαιτεί ασταμάτητο scroll, αλλά μια εύπεπτη σύνοψη με επιλεγμένες ιστορίες την ημέρα, με την υπόσχεση ότι έχουν περάσει από μια διαδικασία ανάλυσης και επιλογής.
Το ερώτημα, φυσικά, είναι πώς ακριβώς λειτουργεί αυτό όταν δεν υπάρχουν δημοσιογράφοι στη διαδικασία.
Ένα διαφορετικό κοινωνικό συμβόλαιο με τον αναγνώστη
Σύμφωνα με τους δημιουργούς του, το Brief βασίζεται σε ένα σύστημα από AI agents που ανακαλύπτουν, αξιολογούν, αναλύουν και οργανώνουν την ειδησεογραφία αυτόνομα. «Το directive τους είναι πολύ συγκεκριμένο: τι γίνεται, γιατί με αφορά, ποιο είναι το πλαίσιο, τι λέει η άλλη πλευρά», εξηγούν.
Υποστηρίζουν ότι έχουν «διδάξει» στο σύστημα αρχές δημοσιογραφίας μέσα από σχετική βιβλιογραφία, ειδικά για τα πεδία που το ενδιαφέρουν περισσότερο — ελληνική πολιτική, οικονομία, γεωπολιτική, διεθνείς εξελίξεις. Το AI, λένε, έχει εκπαιδευτεί να προτιμά πρωτογενείς πηγές αντί για αναπαραγωγές, να αποφεύγει ατεκμηρίωτες εικασίες και να αναζητά πάντα το «γιατί».
«Τα άρθρα του Brief δεν περνούν από ανθρώπινο συντάκτη πριν δημοσιευτούν», παραδέχονται ευθέως. Παρότι το χαρακτηριστικό αυτό πιθανότατα θα κάνει αρκετούς να ανασηκώσουν το φρύδι τους, οι δημιουργοί του Brief το παρουσιάζουν ως συνειδητή επιλογή.
Αυτό που τους ενώνει είναι η πεποίθηση ότι το internet έχει ήδη πλημμυρίσει από AI-generated content χαμηλής ποιότητας. Το αντίδοτο, υποστηρίζουν, είναι καλύτερο AI.
Επιχείρημά τους είναι πως η εμπιστοσύνη δεν προκύπτει απαραίτητα επειδή υπάρχει ένας γνωστός δημοσιογράφος πίσω από ένα κείμενο — ειδικά σε μια χώρα με τόσο χαμηλή εμπιστοσύνη στα media. Αντ’ αυτού προτείνουν ένα διαφορετικό κοινωνικό συμβόλαιο με τον αναγνώστη: διαφάνεια στη διαδικασία. Αυτή περιλαμβάνει για παράδειγμα δυνατότητα αναφοράς λαθών, σαφή σήμανση όταν μια εικόνα είναι AI-generated και ανοιχτή εξήγηση για το πώς λειτουργεί το σύστημα.
«Δεν υποσχόμαστε ένα τέλειο AI», λένε. «Υποσχόμαστε μια διαδικασία που φαίνεται, ελέγχεται και βελτιώνεται».
Το project τους παραμένει σχετικά μικρό, αλλά ήδη έχει ένα πιστό κοινό. Οι δημιουργοί του, άλλωστε, μετρούν την επιτυχία διαφορετικά από τα παραδοσιακά ψηφιακά media. Δεν τους ενδιαφέρουν τα vanity metrics τύπου CTR ή ασταμάτητα pageviews, υποστηρίζουν, γιατί αυτό ακριβώς είναι μέρος του προβλήματος που προσπαθούν να αποφύγουν. Αντί γι’ αυτό, παρακολουθούν στατιστικά όπως ο χρόνος ανάγνωσης και η επιστροφή χρηστών. Μέχρι στιγμής, αναφέρουν μέσο χρόνο ανάγνωσης περίπου πέντε λεπτών ανά χρήστη — ένδειξη, όπως εξηγούν, ότι οι αναγνώστες δεν φεύγουν μετά από ένα headline — και μερικές εκατοντάδες ανθρώπους που επιστρέφουν καθημερινά.
Παράλληλα, δοκιμάζουν και social-first formats. Τα πρώτα σύντομα βίντεό τους σε TikTok και Instagram, λένε, ξεπέρασαν συνολικά τις 100.000 προβολές μέσα σε μία εβδομάδα.
Το αντίδοτο στην ασυδοσία του AI slop
Πίσω από το Brief δεν βρίσκονται δημοσιογράφοι, αλλά δύο άνθρωποι του τεχνολογικού χώρου, που για να διατηρήσουν την ανωνυμία τους μας μοιράστηκαν μόνο τα μικρά τους ονόματα. Στην πρωινή του δουλειά, ο Νίκος εργάζεται στην ιδιωτικότητα στο AI και επικεντρώνεται στην εμπειρία χρήστη και στη γλωσσική ποιότητα του προϊόντος. Ο Βασίλης, από την άλλη, δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη λογισμικού, την κυβερνοασφάλεια και την κρυπτογραφία, φέρνοντας —όπως το περιγράφουν— «περιορισμούς, ίχνη, δικλείδες και incident thinking» σε ένα σύστημα που δημοσιεύει δημόσια κάθε μέρα.
Αυτό που τους ενώνει είναι η πεποίθηση ότι το internet έχει ήδη πλημμυρίσει από AI-generated content χαμηλής ποιότητας. Το αντίδοτο, υποστηρίζουν, είναι καλύτερο AI. «Πιστεύουμε ότι το αντίδοτο στην ασυδοσία του AI slop είναι AI που έχουν σκοπό την πληροφοριακή άμυνα», εξηγούν χαρακτηριστικά.
Το μεγάλο τους όραμα με το Brief δεν είναι απλώς ένα newsletter ή ένα portal ειδήσεων, αλλά κάτι αρκετά πιο φιλόδοξο: ένα κέντρο πληροφόρησης για τον πολίτη, με διαφορετικού τύπου διαπιστευτήρια εμπιστοσύνης. Το αν αυτό ακούγεται σαν το μέλλον της ενημέρωσης ή σαν ένα πολύ καλοσχεδιασμένο tech experiment εξαρτάται πιθανώς από το ποιον ρωτάς.
Το ερώτημα, πάντως, είναι ενδιαφέρον: αν η κρίση εμπιστοσύνης στα media γεννήθηκε εν μέρει από ανθρώπινες επιλογές, μπορεί μια μηχανή να τη διορθώσει;
