Επτά μήνες μετά την πρώτη ολοκλήρωση του pre-seed γύρου της, η Diffraqtion στρέφει επάνω της μερικά από τα ισχυρότερα βλέμματα της αμερικανικής αμυντικής και διαστημικής βιομηχανίας.
Η startup του Έλληνα ιδρυτή Γιάννη Γαλατσάνου, η οποία αναπτύσσει κβαντικές κάμερες για εφαρμογές στο διάστημα και την άμυνα, εξασφάλισε νέες στρατηγικές επενδύσεις από τη Lockheed Martin Ventures και την Presidio Ventures, τον επενδυτικό βραχίονα της Sumitomo Corporation. Με τις νέες συμμετοχές, η συνολική χρηματοδότησή της ξεπερνά πλέον τα 10 εκατομμύρια δολάρια.
Η πορεία του Γαλατσάνου ξεκινά από ένα σκακιστικό κλαμπ στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Όταν ήταν οκτώ χρονών, παρακολούθησε τον Κασπάροφ να χάνει από τον IBM Deep Blue —μια μηχανή που σκεφτόταν καλύτερα από τον καλύτερο ανθρώπινο νου.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον οδήγησε την εταιρεία να ολοκληρώσει νωρίτερα τον γύρο, στον οποίο συμμετέχουν επίσης τα SBI US Gateway Fund with Plug and Play, Collaborative Fund και TekVentures, καθώς και οι υφιστάμενοι επενδυτές Aether VC, milemark•capital και ADIN. Η χρηματοδότηση έρχεται έπειτα από μήνες εντυπωσιακής τεχνικής προόδου: η Diffraqtion πραγματοποίησε επιτυχείς δοκιμές παρατήρησης του ουρανού, διακρίνοντας αντικείμενα σε πολύ κοντινή απόσταση μεταξύ τους, ενώ επίσης προχώρησε στη δεύτερη φάση του προγράμματός της με την DARPA και επιλέχθηκε από τη NASA για την ανάπτυξη τεχνολογίας εντοπισμού διαστημικών συντριμμιών. Παράλληλα, αναδείχθηκε νικήτρια του Space to Soil Challenge της NASA, αποσπώντας χρηματικό έπαθλο 100.000 δολαρίων.
Πριν οι κβαντικές κάμερες της Diffraqtion προσελκύσουν το ενδιαφέρον ορισμένων από τους μεγαλύτερους παίκτες του κλάδου, το WIRED Greece ήταν το πρώτο μέσο που συνομίλησε με τον Έλληνα ιδρυτή της, Γιάννη Γαλατσάνο.
Στο πρώτο τεύχος μας, ο Γιάννης μας εξήγησε γιατί οι σημερινές κάμερες βλέπουν μόνο ένα κλάσμα της πραγματικότητας — και πώς μια νέα τεχνολογία, γεννημένη ανάμεσα στη φωτονική, την τεχνητή νοημοσύνη και την κβαντική επιστήμη, φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παρατηρούμε τη Γη και το διάστημα. Αναδημοσιεύουμε την πρώτη εκείνη συζήτηση.
Diffraqtion: φως ανάμεσα στα αστέρια
Όταν ο Γιάννης Γαλατσάνος μιλά για κάμερες, δεν ξεκινά από τα megapixel, αλλά από την απώλεια.
«Κάθε σύγχρονη κάμερα», λέει, «από το κινητό στην τσέπη σου έως τους δορυφόρους δισεκατομμυρίων που τροχιάζουν γύρω από τη Γη, λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο εδώ και εκατό χρόνια». Το φως, εξηγεί, περνά μέσα από έναν φακό, χτυπά έναν αισθητήρα, μετατρέπεται σε εικόνα. Μετά ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης αναλύει εκείνη την εικόνα για να καταλάβει τι βλέπει. «Εκείνη τη στιγμή που το φωτόνιο γίνεται ηλεκτρόνιο», λέει, «χάνουμε το μεγαλύτερο μέρος της πληροφορίας που έφερε το φως».
Ο ισχυρισμός του είναι ριζοσπαστικός. Τα συμβατικά συστήματα απεικόνισης, υποστηρίζει, απορρίπτουν τη συντριπτική πλειοψηφία της πληροφορίας που φέρει το φως —ένα φαινόμενο γνωστό στη φυσική ως shot noise, αναπόφευκτη συνέπεια της κβαντομηχανικής μετατροπής. Μέχρι τη στιγμή που η τεχνητή νοημοσύνη αρχίσει να αναλύει ένα JPEG, το μεγαλύτερο μέρος του σήματος έχει ήδη εξατμιστεί. Η Diffraqtion, η Boston-based startup που ίδρυσε ο Γαλατσάνος, δημιουργήθηκε για να παρέμβει πριν συμβεί αυτή η απώλεια.
Η πορεία του Γαλατσάνου ξεκινά από ένα σκακιστικό κλαμπ στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Όταν ήταν οκτώ χρονών, παρακολούθησε τον Κασπάροφ να χάνει από τον IBM Deep Blue —μια μηχανή που σκεφτόταν καλύτερα από τον καλύτερο ανθρώπινο νου. Η εικόνα τον στιγμάτισε. Σπούδασε τεχνητή νοημοσύνη πριν γίνει μόδα, δούλεψε σε πρώιμα συστήματα drones στις αρχές της δεκαετίας του 2010, πέρασε από την Οξφόρδη και το MIT. Εκεί συνάντησε τον Saikat Guha, κορυφαίο φυσικό του οποίου η έρευνα —χρηματοδοτούμενη επί χρόνια από την DARPA και τη NASA— απαντούσε σε μια αφοπλιστικά απλή ερώτηση: πόση πληροφορία χάνουμε όταν τραβάμε μια φωτογραφία; Η απάντηση, κατά τον Guha, ήταν καταστροφική, και έγινε η θεμελιακή αρχή πάνω στην οποία χτίστηκε η εταιρεία.
Η λύση της Diffraqtion δεν βελτιώνει τον αισθητήρα ούτε κάνει το μοντέλο AI μεγαλύτερο. Εξαλείφει τον ίδιο τον αγωγό μετατροπής. Η εταιρεία έχει αναπτύξει ένα σύστημα φωτονικής επεξεργασίας, ένα υβρίδιο κάμερας και επεξεργαστή που χειρίζεται το φως στο οπτικό πεδίο προτού αυτό γίνει ηλεκτρονικό σήμα. Δεν υπάρχει παραδοσιακός αγωγός εικόνας, ούτε ενδιάμεσο JPEG. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους δημιουργούς της Diffraqtion, είναι ανίχνευση εικονας έως και 20 φορές πιο μακριά και επεξεργασία έως και 1.000 φορές πιο γρήγορη σε σχέση με τα καλύτερα σύγχρονα συστήματα.
Με μια τέτοια τεχνολογία, η λίστα των πιθανών εφαρμογών φάνταζε ατελείωτη. «Ήταν σαν να είμαστε παιδί σε ζαχαροπλαστείο», λέει ο Γαλατσάνος. Αυτόνομα οχήματα, ρομποτική, βιομηχανική επιθεώρηση, ιατρική απεικόνιση, «το πρόβλημα ήταν η πληθώρα επιλογών». Η ομάδα χρειάστηκε χρόνο για να καταλάβει ότι ο φυσικός τους τομέας δεν ήταν ο πιο εμφανής, αλλά ο πιο απαιτητικός, και βρισκόταν εκτός πλανήτη.
Στη Γη, ένα σύστημα υπολογιστικής όρασης αντιμετωπίζει ατελείωτη πολυπλοκότητα: από τους πεζούς και τις καιρικές συνθήκες μέχρι τις αντανακλάσεις. Στο διάστημα, το περιβάλλον είναι αδρομερές: μαύρο φόντο, φωτεινές κουκκίδες, και αντικείμενα σε προβλέψιμες τροχιές. «Παραδόξως», λέει ο Γαλατσάνος, «είμαστε πολύ καλύτεροι στο διάστημα απ’ ό,τι στη Γη». Και στο διάστημα, τα πλεονεκτήματα απόστασης ανίχνευσης και χρόνου αντίδρασης δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά ζητήματα υπαρξιακά.
«Στον τομέα αυτόν», λέει, «υπάρχουν ίσως είκοσι άτομα στον κόσμο που μπορούν να κάνουν αυτό που χρειαζόμαστε. Ήμασταν τυχεροί που τους βρήκαμε».
Ένας δορυφόρος CubeSat —μεγέθους σακιδίου— εξοπλισμένος με τον φωτονικό επεξεργαστή της Diffraqtion μπορεί να πλησιάσει την ανάλυση πλατφορμών κόστους εκατοντάδων εκατομμυρίων, επεξεργαζόμενος εικόνες σε χιλιοστά του δευτερολέπτου αντί για ώρες. Για την αναχαίτιση υπερηχητικών πυραύλων στη διαστημική άμυνα, η διαφορά αυτή είναι κυριολεκτικά ζωτικής σημασίας. «Τρία δευτερόλεπτα έναντι ενός λεπτού», λέει ο Γαλατσάνος, «είναι η διαφορά μεταξύ πρόσκρουσης και αναχαίτισης».
Το πρώτο προϊόν της εταιρείας είναι εδαφικό: μια πλατφόρμα που κοιτάζει προς τα πάνω και παρακολουθεί δορυφόρους. Το 2028 έρχεται η πρώτη εκτόξευση μικροδορυφόρου με την κάμερα της Diffraqtion. Το 2029 ο πρώτος δορυφόρος παρατήρησης Γης της εταιρείας θα πλοηγείται στο διάστημα, και μαζί με αυτόν η πώληση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, για εφαρμογές άμυνας, περιβαλλοντικής διαχείρισης, ή έκτακτη ανάγκη.
Ο δρόμος της Diffraqtion στο διάστημα δεν ήταν βέβαια στρωμένος με ροδοπέταλα. Η startup βρίσκεται στη διασταύρωση τριών κόσμων που ελάχιστοι επενδυτές ήθελαν να χρηματοδοτήσουν ταυτόχρονα: αδόκιμη τεχνολογία, εφαρμογή στο διάστημα, και αμυντική στροφή. «Είχαμε νέα τεχνολογία, εφαρμογή στο διάστημα και αμυντικό πελάτη», λέει. «Ήταν πολλά για να τα χωνέψει κανείς». Η ανατροπή για την εταιρεία ήρθε όταν ο Chad Rigetti, ο πρωτοπόρος της κβαντικής υπολογιστικής που είχε ζήσει ακριβώς την ίδια αδυναμία εξήγησης μιας αινιγματικής τεχνολογίας σε αγορές που δεν την καταλάβαιναν, μπήκε στην εταιρεία ως σύμβουλος. Η DARPA χρηματοδότησε με 1,5 εκατομμύρια δολάρια· το Slush 100 ακολούθησε με ένα εκατομμύριο ευρώ από τις Cherry Ventures και General Catalyst.
Στην επιτυχία βοήθησε και το γεγονός ότι η ομάδα που έχτισε ο Γαλατσάνος διαβάζεται σαν διεπιστημονικό πρόγραμμα σπουδών. Φυσικοί φωτονικής, ειδικοί κβαντικής πληροφορίας, μηχανικοί διαστημικών συστημάτων, ειδικοί τεχνητής νοημοσύνης, απόφοιτοι Caltech, Harvard και MIT. «Στον τομέα αυτόν», λέει, «υπάρχουν ίσως είκοσι άτομα στον κόσμο που μπορούν να κάνουν αυτό που χρειαζόμαστε. Ήμασταν τυχεροί που τους βρήκαμε». Ο ίδιος είναι αδίστακτα bullish με τη Βοστώνη, πιστεύοντας πως είναι το μοναδικό μέρος στον κόσμο όπου άμυνα, διάστημα, κβαντική επιστήμη και επιχειρηματικότητα συναντιούνται στο υψηλότερο επίπεδο ταυτόχρονα. Το πνεύμα του MIT —οι «λεπτοί τοίχοι» μεταξύ επιστημών, ο σχεδιασμός δίπλα στην υπολογιστική δίπλα στη φυσική— διαπερνά τη σκέψη του.
Παρότι η όραση είναι το ισχυρότερο χαρτί της Diffraqtion, αυτό που η εταιρεία πουλάει τελικά και πάνω στο οποίο στηρίζει το business model της δεν είναι η κάμερα. «Η κάμερα μάς επιτρέπει να φτιάχνουμε πολύ φθηνούς, πολύ ισχυρούς δορυφόρους», λέει ο Γαλατσάνος. «Αλλά αυτό που πουλάμε στην πραγματικότητα είναι δεδομένα: τα analytics, οι πληροφορίες που εξάγουμε από το διάστημα». Η εταιρεία είναι, κατά τον ίδιο, μια εταιρεία διαστημικής και γήινης νοημοσύνης.
Για χώρες χωρίς κυρίαρχη πρόσβαση σε διαστημική νοημοσύνη υψηλής ανάλυσης, όπως η Ελλάδα, η γνώση αυτή έχει άμεσες γεωπολιτικές συνέπειες. «Η κυριαρχία», λέει, «σημαίνει και ανεξάρτητες πηγές δεδομένων στο διάστημα».
Για να καταλήξει στο διάστημα ώστε να δοκιμάσει τις πολλά υποσχόμενες κάμερες της Diffraqtion, ο Γαλατσάνος εξηγεί πως τον κατηύθυνε η λογική του Apollo. Το διαστημικό πρόγραμμα της NASA, υποστηρίζει, δεν έφερε μόνο ανθρώπους στη Σελήνη αλλά και την επανάσταση των μικροεπεξεργαστών. «Αν δεν είχαμε πάει στη Σελήνη», δηλώνει εμφατικά, «δεν νομίζω ότι οι υπολογιστές μας σήμερα θα ήταν τόσο ισχυροί. Στο διάστημα, η ανάγκη σε αναγκάζει να γίνεις δημιουργικός. Το διάστημα είναι ο καλύτερος τρόπος για να φέρεις μια εντελώς νέα τεχνολογία στη ζωή».
Ο χώρος στον οποίο μπαίνει η Diffraqtion δεν έχει σύνορα. Εκτείνεται από την τροχιά ως την ατμόσφαιρα, από τη φωτονική ως τη γεωπολιτική, από την κβαντομηχανική ως τους εξωπλανήτες που αναζητά η NASA. Και αρχίζει με μία απλή, ανησυχητική διαπίστωση: μέχρι σήμερα βλέπαμε μόνο σκιές του πραγματικού φωτός.
