Περισσότεροι από 5 εκατομμύρια οπαδοί αναμένεται να παρακολουθήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA 2026, το οποίο θα διεξαχθεί αυτό το καλοκαίρι σε 16 γήπεδα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Μεξικό. Τα διακυβεύματα είναι μεγάλα — και όχι μόνο μέσα στον αγωνιστικό χώρο.
Εμπειρογνώμονες έχουν προειδοποιήσει ότι οι αυξημένες ανησυχίες για τρομοκρατία που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από την κυβέρνηση Τραμπ για να δικαιολογήσει την εφαρμογή τεχνολογιών επεμβατικής παρακολούθησης χωρίς επαρκείς διασφαλίσεις. Επιπλέον, υπάρχουν ανησυχίες ότι η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE), η οποία διαθέτει μια σειρά προηγμένων τεχνολογιών παρακολούθησης στο οπλοστάσιό της —από την αναγνώριση προσώπου έως το λογισμικό υποκλοπής— θα μπορούσε να προβεί σε επιθετικές ενέργειες επιβολής της μεταναστευτικής νομοθεσίας κατά τη διάρκεια του τουρνουά.
«Οι αμυντικές εταιρείες χρησιμοποιούν μεγάλες αθλητικές εκδηλώσεις ως παγκόσμια βιτρίνα για να κανονικοποιήσουν εργαλεία παρακολούθησης που συχνά έχουν δοκιμαστεί στο πεδίο της μάχης —όπως η τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου— για την καθημερινή ζωή ως λύσεις ασφάλειας, μετατρέποντας τα στάδια σε εργαστήρια για τεχνολογίες που δεν σχεδιάστηκαν ποτέ με γνώμονα τα δικαιώματά μας».
Η Human Rights Watch, με τη σειρά της, έχει καλέσει τη FIFA να επιδιώξει μια «εκεχειρία της ICE» για τη διάρκεια της διοργάνωσης, ακόμη και αν ο τελικός ρόλος της ICE παραμένει αβέβαιος.
«Η ασφάλεια χρησιμοποιείται συχνά ως πρόσχημα για σκοπούς που δεν έχουν καμία σχέση με την ασφάλεια — και στην κυβέρνηση Τραμπ, αυτό σημαίνει συχνά τη χρήση συστημάτων παρακολούθησης για να υποστηριχθεί η καταχρηστική και παράνομη εκστρατεία απελάσεων της κυβέρνησης», δηλώνει στο WIRED ο Τζέι Στάνλεϊ, ανώτερος αναλυτής πολιτικής στην Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών.
Η ACLU ηγήθηκε μιας συμμαχίας με πάνω από 120 οργανώσεις, η οποία εξέδωσε ταξιδιωτική οδηγία για τους αλλοδαπούς που θα παρακολουθήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο στις Ηνωμένες Πολιτείες, προειδοποιώντας, μεταξύ άλλων, για «αυξημένη επιτήρηση». Πράγματι, ο κατάλογος των τεχνολογιών επιτήρησης που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια του τουρνουά είναι εκτενής, με τα συστήματα drone και αντι-drone να αναμένεται να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η Fortem Technologies αναφέρει ότι υπέγραψε συμφωνία «πολλών εκατομμυρίων δολαρίων» με το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ για την παροχή της κινητικής τεχνολογίας αντι-drone της για τις αμερικανικές εγκαταστάσεις του τουρνουά. Επιπλέον, η Sentrycs φέρεται να έχει εξασφαλίσει πολλαπλές συμβάσεις με ομοσπονδιακές, πολιτειακές και τοπικές υπηρεσίες για την ανίχνευση και εξουδετέρωση drones. Η τεχνολογία αντι-drone της Axon φέρεται επίσης πως θα χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες εγκαταστάσεις.
Τον Ιανουάριο, το DHS ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός νέου γραφείου ειδικά αφιερωμένου στην «ταχεία προμήθεια και ανάπτυξη τεχνολογιών drone και αντι-drone», καθώς και μια επένδυση 115 εκατομμυρίων δολαρίων σε τέτοιες δυνατότητες για να συμβάλει στην ασφάλεια του τουρνουά και των εορτασμών για τα 250 χρόνια της χώρας. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Έκτακτων Αναγκών έχει επίσης χορηγήσει 250 εκατομμύρια δολάρια στην Περιφέρεια της Κολούμπια και στις 11 πολιτείες που φιλοξενούν αγώνες μέσω του νέου Προγράμματος Επιχορηγήσεων για Συστήματα Αντιμετώπισης Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (C-UAS).
«Πολλά είδη τεχνολογίας C-UAS επικεντρώνονται στην παρεμπόδιση ή την υποκλοπή ραδιοσημάτων από συσκευές ελέγχου, όπως τα τηλέφωνα», λέει ο Τζέικ Λαπερούκ, αναπληρωτής διευθυντής του Προγράμματος Ασφάλειας και Παρακολούθησης του Κέντρου για τη Δημοκρατία και την Τεχνολογία (CDT). Προσθέτει ότι «είναι σημαντικό να υπάρχει διαφάνεια σχετικά με το αν ενδεχομένως πραγματοποιείται υποκλοπή τηλεφωνικών δεδομένων και πώς θα χειριστεί η κυβέρνηση τα δεδομένα αυτά, σε περίπτωση που συλλεχθούν».
Σε απάντηση στο αίτημα του WIRED για σχόλιο, ένας εκπρόσωπος του DHS δηλώνει ότι «θα αναπτυχθούν ομοσπονδιακοί πόροι στις 11 πόλεις που φιλοξενούν αγώνες, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια κάθε αγώνα». Ο εκπρόσωπος προσθέτει ότι η υπηρεσία «εργάζεται ασταμάτητα με ομοσπονδιακούς, πολιτειακούς, τοπικούς και διεθνείς εταίρους για να εξασφαλίσει ένα ασφαλές περιβάλλον για τους παίκτες, τους οπαδούς και τις κοινότητες που φιλοξενούν αυτές τις εκδηλώσεις».
Η παρακολούθηση με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται επίσης να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Το Boston Stadium εφαρμόζει σύστημα αναγνώρισης προσώπου με τεχνητή νοημοσύνη εν όψει του τουρνουά, επιτρέποντας στους εγγεγραμμένους οπαδούς να εισέρχονται στο γήπεδο και να πραγματοποιούν αγορές χρησιμοποιώντας το πρόσωπό τους. Άλλες εγκαταστάσεις του Παγκοσμίου Κυπέλλου που χρησιμοποιούν παρόμοιες τεχνολογίες περιλαμβάνουν το Miami Stadium και το Atlanta Stadium.
Επιπλέον, δύο ρομποτικά σκυλιά εξοπλισμένα με κάμερες και τεχνητή νοημοσύνη θα τοποθετηθούν στο Διεθνές Κέντρο Μεταδόσεων του τουρνουά στο Ντάλας, ενώ άλλα δύο θα τοποθετηθούν στο New York New Jersey Stadium.
«Εάν η αναγνώριση προσώπου χρησιμοποιείται για ευρεία σάρωση του πλήθους, αυτό δημιουργεί σοβαρότερες ανησυχίες, δεδομένου του πόσο συχνά τα συστήματα αναγνώρισης προσώπου κάνουν λάθη».
Εν όψει του τουρνουά, η πόλη του Κάνσας Σίτι ανακοίνωσε πέρυσι ότι θα δοκιμάσει την τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου στα τοπικά λεωφορεία.
«Η επέκταση της τεχνολογίας αναγνώρισης προσώπου εν όψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου της FIFA 2026 αντανακλά μια ευρύτερη παγκόσμια τάση χρήσης μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων για την κανονικοποίηση της βιομετρικής παρακολούθησης στην καθημερινή ζωή», λέει η Κλάρα Λίλεϊ, ανώτερη υπεύθυνη ψηφιακών εκστρατειών στην οργάνωση Privacy International, η οποία δημοσίευσε πρόσφατα μια έκθεση σχετικά με την παγκόσμια εφαρμογή αυτής της τεχνολογίας στο ποδόσφαιρο.
Κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2022, για παράδειγμα, περισσότερες από 15.000 κάμερες παρακολουθούσαν τους οπαδούς του ποδοσφαίρου σε οκτώ γήπεδα και στους δρόμους της Ντόχα.
Η διαφάνεια όσον αφορά την παρακολούθηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το κράτος και τον φορέα εκμετάλλευσης. Πολλές εγκαταστάσεις δεν γνωστοποιούν με σαφήνεια αν χρησιμοποιείται αναγνώριση προσώπου, αν τα συστήματα λειτουργούν από την αστυνομία ή από ιδιωτικούς αναδόχους, ή αν τα βιομετρικά δεδομένα διατηρούνται μετά τη λήξη των εκδηλώσεων.
«Εάν η αναγνώριση προσώπου χρησιμοποιείται για ευρεία σάρωση του πλήθους, αυτό δημιουργεί σοβαρότερες ανησυχίες, δεδομένου του πόσο συχνά τα συστήματα αναγνώρισης προσώπου κάνουν λάθη», λέει ο Laperruque του CDT.
Άλλοι τύποι τεχνολογιών που θα χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου περιλαμβάνουν πλατφόρμες πληροφοριών και διοίκησης σε πραγματικό χρόνο. Η Lenovo, επίσημος τεχνολογικός συνεργάτης της FIFA, θα αναπτύξει ένα «Έξυπνο Κέντρο Διοίκησης» χρησιμοποιώντας ψηφιακά δίδυμα —εικονικά μοντέλα των εγκαταστάσεων— για την παρακολούθηση της κίνησης του πλήθους και τη διαχείριση των λειτουργιών σε πραγματικό χρόνο. Εν τω μεταξύ, η Booz Allen Hamilton δήλωσε ότι θα αναπτύξει την πλατφόρμα Sit(x) για τον έλεγχο της κατάστασης σε επιλεγμένους χώρους, συνδυάζοντας δεδομένα που συλλέγονται από drones με την παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο αξιωματικών, οχημάτων, αεροσκαφών και drones, προκειμένου να υποστηρίξει την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και τη διαχείριση του πλήθους.
Ο Laperruque τονίζει τη σημασία του να γνωρίζουμε τι είδους εργαλεία θα χρησιμοποιούν αυτά τα συστήματα και τι είδους δεδομένα θα συλλέγονται. «Θα χρησιμοποιηθούν IMSI-catchers, αυτόματοι αναγνώστες πινακίδων κυκλοφορίας, αναγνώριση προσώπου ή άλλα συστήματα βιομετρικής ταυτοποίησης; Εάν τα δεδομένα συλλέγονται με αυτά ή παρόμοια εργαλεία, για πόσο καιρό διατηρούνται και πώς χρησιμοποιούνται;»
Στις άλλες δύο χώρες που φιλοξενούν το Παγκόσμιο Κύπελλο, εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με την εφαρμογή τεχνολογιών που παραβιάζουν την ιδιωτική ζωή και την επέκταση των μέτρων παρακολούθησης.
Στον Καναδά, το Τορόντο παρουσίασε ένα νέο κέντρο διοίκησης της αστυνομίας αξίας 12,5 εκατομμυρίων καναδικών δολαρίων (9 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) και επεκτείνει τη χρήση καμερών σώματος για το προσωπικό των σταθμών του μετρό, ενώ το Βανκούβερ έχει εγκαταστήσει 200 κάμερες παρακολούθησης στο πλαίσιο των ενισχυμένων μέτρων ασφαλείας για το τουρνουά. Τα μέτρα επιτήρησης ώθησαν τις αρχές προστασίας της ιδιωτικής ζωής του Οντάριο και της Βρετανικής Κολομβίας να παροτρύνουν τους αξιωματούχους και στις δύο πόλεις να συμμορφωθούν με τους νόμους που διέπουν τα συστήματα επιτήρησης κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης.
Στην πολιτεία Nuevo León του Μεξικού, εν τω μεταξύ, οι αρχές έχουν αναπτύξει ρομποτικά σκυλιά ασφαλείας γύρω από το στάδιο του Μοντερέι για να υποστηρίξουν τις περιπολίες και την επιτήρηση του πλήθους εν όψει του τουρνουά.
«Αυτά τα συστήματα σπάνια παραμένουν περιορισμένα στον αρχικό τους σκοπό και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από την τρέχουσα ή άλλη κυβέρνηση για την καταστολή των πολιτικών ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο μέλλον.»
Το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA του 2026 έρχεται μετά από ένα έντονα στρατιωτικοποιημένο τουρνουά στο Κατάρ, το οποίο απέφερε σημαντικά κέρδη στις αμυντικές εταιρείες. Το 2017, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Κατάρ ανακοίνωσαν σχέδια για έναν «κοινό επιχειρησιακό στόλο» εν όψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2022, παράλληλα με την αγορά από το Κατάρ 24 μαχητικών Eurofighter Typhoon αξίας 6,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την BAE Systems.
Πολύ λίγα έχουν αποκαλυφθεί σχετικά με τις συμβάσεις ασφάλειας για το τουρνουά του 2026. Ωστόσο, ένα σημαντικό μέρος του συνολικού προϋπολογισμού για την ασφάλεια θα μπορούσε να έχει διατεθεί σε μεγάλους αμυντικούς εργολάβους όπως οι Anduril, Palantir, Lockheed Martin και L3Harris.
«Οι αμυντικές εταιρείες χρησιμοποιούν μεγάλες αθλητικές εκδηλώσεις ως παγκόσμια βιτρίνα για να κανονικοποιήσουν εργαλεία παρακολούθησης που συχνά έχουν δοκιμαστεί στο πεδίο της μάχης —όπως η τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου— για την πολιτική ζωή ως λύσεις ασφάλειας, μετατρέποντας τα στάδια σε εργαστήρια για τεχνολογίες που δεν σχεδιάστηκαν ποτέ με γνώμονα τα δικαιώματά μας», δηλώνει στο WIRED η Ilia Siatitsa, επικεφαλής του Militarization of Tech Project στο Privacy International.
Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η διαρκής απειλή έγκειται στη μονιμότητα των υποτιθέμενων προσωρινών μέτρων ασφαλείας. Οι τεχνολογίες παρακολούθησης που έχουν εγκατασταθεί για το Παγκόσμιο Κύπελλο ενδέχεται να παραμείνουν σε λειτουργία πολύ καιρό μετά τον τελικό αγώνα — διαλύοντας ακόμη περισσότερο το όριο μεταξύ αμυντικής υποδομής και μόνιμης αστυνόμευσης.
«Η κύρια ανησυχία μας, όπως πάντα, είναι η πιθανότητα αυτή η τεχνολογία να περιορίσει τις ατομικές ελευθερίες των πολιτών και το γεγονός ότι η υποδομή παρακολούθησης είναι ακριβώς αυτό: υποδομή», λέει ο Μάθιου Γκουαρίλια, ανώτερος αναλυτής πολιτικής στο Electronic Frontier Foundation. «Θα επιβιώσει του τρέχοντος Παγκοσμίου Κυπέλλου και θα αφήσει τις πόλεις με δραστικά αυξημένη παρακολούθηση που θα χρησιμοποιείται σε καθημερινή βάση.
Η Clara Lilley της Privacy International συμφωνεί. Τα μέτρα παρακολούθησης που εισάγονται κατά τη διάρκεια εξαιρετικών περιστάσεων, όπως μεγάλες αθλητικές εκδηλώσεις, συχνά έχουν διαρκή ισχύ. «Αυτά τα συστήματα σπάνια παραμένουν περιορισμένα στον αρχικό τους σκοπό και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από την τρέχουσα ή άλλη κυβέρνηση για την καταστολή των πολιτικών ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο μέλλον.»
Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο WIRED US και μεταφράστηκε από τα αγγλικά.
