Πριν από λίγο καιρό, η Ουκρανή μουσικός Jerry Heil ανέβαζε στο TikTok βίντεο με λεζάντες στα ελληνικά, όπως «Είστε απίστευτοι! Πρέπει να έρθω στην Ελλάδα με μια συναυλία». Είχε κυκλοφορήσει το νέο κομμάτι της, Catharticus, το οποίο δεν κέρδισε το εισιτήριο για τον διαγωνισμό της Eurovision, όμως κατέκτησε κάτι πιο απρόσμενο: μια αυθόρμητη σύνδεση με ένα κοινό χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Ελλάδα.
Το τραγούδι έγινε αμέσως επιτυχία στη χώρα μας, φτάνοντας στην κορυφή των «viral» κομματιών του Spotify. «Ειλικρινά εξεπλάγην, αλλά δεν ένιωσα μπερδεμένη όταν είδα τα νούμερα από την Ελλάδα. Δεν ήταν τυχαίο», λέει η Jerry Heil στο WIRED Greece, λίγες ημέρες μετά τη μεγάλη συναυλία της στο Κίεβο της Ουκρανίας.
«Οι Πόντιοι Έλληνες κουβαλούν μια ιστορία εκτοπισμού, ανθεκτικότητας και πολιτισμικής μνήμης που είναι πολύ κοντά στην ουκρανική εμπειρία.»
Η Jerry, το πραγματικό όνομα της οποίας είναι Yana Shemaieva, αναλύει αυτόν τον πολιτισμικό συγχρονισμό, φτάνοντας πιο βαθιά από μια απλή αλγοριθμική συγκυρία. Διακρίνει κάτι κοινό μεταξύ των δύο λαών και αναφέρεται σε μια σύνδεση με ιστορικές ρίζες, που φτάνουν μέχρι τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας.
Η σύνδεση ουκρανικής και ελληνικής κουλτούρας και η προσευχή του Catharticus
«Υπάρχει κάτι βαθιά κοινό ανάμεσα στην ουκρανική και την ελληνική κουλτούρα — μια συναισθηματική ένταση, μια μνήμη απώλειας, αλλά και μια άρνηση να χάσουμε την κληρονομιά μας», λέει.
«Οι Πόντιοι Έλληνες κουβαλούν μια ιστορία εκτοπισμού, ανθεκτικότητας και πολιτισμικής μνήμης που είναι πολύ κοντά στην ουκρανική εμπειρία. Το “Catharticus” είναι μια προσευχή και νομίζω ότι βρήκε τους ανθρώπους που ξέρουν ακόμα πώς είναι αυτό το συναίσθημα — ακόμα και έξω από το πλαίσιο της θρησκείας», δηλώνει, τονίζοντας ότι η απόφασή της να επικοινωνήσει με τους Έλληνες fans στη γλώσσα τους δεν ήταν στρατηγική marketing, αλλά μια ειλικρινής κίνηση ευγνωμοσύνης. «Ήθελα να δείξω την ευγνωμοσύνη μου σε αυτούς τους καταπληκτικούς ανθρώπους που βρήκαν κάτι δικό τους στη μουσική μου. Την αισθάνομαι αυτή τη σύνδεση»
Ξεκινώντας από το YouTube και φτάνοντας να γίνει το πρόσωπο μιας γενιάς στην Ουκρανία πριν εκπροσωπήσει τη χώρα στη Eurovision το 2024 με το Teresa & Maria, που κατέκτησε την τρίτη θέση, η Jerry Heil δείχνει πώς η μουσική και το συναίσθημα μπορούν να υπερβούν τα γεωγραφικά σύνορα.
«Μερικές φορές δεν χρειάζεται να “στοχεύσεις” μια χώρα. Αν κάτι είναι συναισθηματικά ακριβές, θα βρει τους ανθρώπους του. Το γεγονός ότι το τραγούδι δεν πέρασε στη Eurovision και βρήκε το κοινό του χωρίς άλλες προσδοκίες, ίσως το έκανε ακόμα πιο ειλικρινές», σημειώνει.
«Η μουσική πρέπει να είναι φτιαγμένη από ανθρώπους. Είναι το σύρμα που μας συνδέει»
Μέσα από τα social media, η 30χρονη μουσικός κάνει έναν, όπως λέει, «ζωντανό διάλογο» για να τεστάρει σε πραγματικό χρόνο αν η μουσική της αγγίζει τον κόσμο. Παιδί του ίντερνετ κι αυτή, χρησιμοποιεί την τεχνολογία στη δουλειά της, αν και βάζει κόκκινες γραμμές όταν μιλάμε για ΑΙ.
«Η μουσική πρέπει να είναι φτιαγμένη από ανθρώπους. Είναι το σύρμα που συνδέει τόσο κόσμο και δεν θέλω να είναι τεχνητό. Αυτά τα AI κομμάτια που ακούω στο ραδιόφωνο με κάνουν να θέλω να αλλάξω σταθμό. Όμως, το βλέπω ως κίνητρο για να δημιουργήσω κάτι μεγαλύτερο, πιο δημιουργικό», αναφέρει, περιγράφοντας πώς ξεκινά συχνά τις συνθέσεις της στο σπίτι, παίζοντας σε ένα πιάνο 100 ετών.
Εξάλλου, αυτή η ισορροπία ανάμεσα στο παλιό και το νέο βρίσκεται στον πυρήνα της μουσικής της. Η Jerry φέρνει, μέσα από τα τραγούδια της, την παράδοση της Ουκρανίας σε σημερινά καλούπια. Η μουσική της είναι ένα υβρίδιο: folk, pop, trip hop, με σύγχρονη παραγωγή και παραδοσιακές ουκρανικές μελωδίες. Η ισορροπία αυτή δεν είναι ούτε αποκλειστικά ενστικτώδης ούτε αποκλειστικά συνειδητή για εκείνη. Είναι και τα δύο μαζί.
Φέρνοντας την ουκρανική παράδοση στο σήμερα, εν μέσω πολέμου
«Η ουκρανική μουσική μου γλώσσα εμφανίζεται φυσικά στις μελωδίες. Την απορρόφησα από τις παραδόσεις μου, από τους γονείς μου, από τη χορωδία στο μουσικό σχολείο», λέει. Παράλληλα, επιλέγει συνειδητά να παραθέτει folk τραγούδια στη μουσική της, για να φέρνει την παράδοση στο σήμερα και να της ξαναδώσει ζωή σε ένα σύγχρονο πλαίσιο.
«Για έναν ξένο ακροατή, αυτός ο εξωτικός ήχος μπορεί να γίνει πύλη για να μάθει περισσότερα για τις ουκρανικές ρίζες. Θέλω να αποδείξω ότι η ουκρανική ταυτότητα δεν είναι κάτι από το παρελθόν — είναι κάτι που μπορεί να υπάρχει στο μέλλον.»
Σήμερα, η δημιουργία για έναν Ουκρανό καλλιτέχνη είναι αναπόφευκτα συνδεδεμένη με τη σκληρή πραγματικότητα. Η Jerry συνεχίζει να δημιουργεί από την πρώτη μέρα της ρωσικής εισβολής. Ο πόλεμος, όπως λέει, «αλλάζει την αίσθηση της αλήθειας σου, αφαιρεί καθετί τεχνητό» και δεν υπάρχει η πολυτέλεια για «κενή» δημιουργία όταν η πραγματικότητα είναι τόσο έντονη.
«Η μουσική μου είναι το καταφύγιό μου [χρησιμοποιεί τη λέξη bunker], όπου μπορώ να κρυφτώ και να αφήσω τον εαυτό μου να ακούσει τι νιώθω. Και μετά μαγικά αντηχεί σε τόσους ανθρώπους. Η τέχνη γίνεται ταυτόχρονα ευθύνη και καταφύγιο. Μερικές φορές έχω την ανάγκη να μιλήσω άμεσα για την Ουκρανία και άλλες να φτιάξω έναν χώρο όπου η ψυχή μπορεί να αναπνεύσει — γιατί η επιβίωση δεν είναι μόνο σωματική, είναι και συναισθηματική».
Jerry Heil: «Ο Ακύλας βγάζει απόλυτα vibes νικητή»
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, η Jerry Heil δηλώνει πρόθυμη να επισκεφθεί την Ελλάδα για να δει τον κόσμο που την αγκάλιασε ψηφιακά.
«Θα ήθελα πολύ να έρθω στο άμεσο μέλλον — να παίξω, να δω τα μάτια των ανθρώπων, να τους ακούσω να τραγουδούν μαζί μου, να κατανοήσω τη σύνδεση που ήδη υπάρχει, για την οποία είμαι ευγνώμων.»
Σχετικά με μια πιθανή συνεργασία με Έλληνες καλλιτέχνες, λέει πως αναζητά εκείνους που συνδυάζουν παράδοση και πειραματισμό. «Εκεί συμβαίνουν οι πιο ενδιαφέρουσες συνεργασίες — όπου κάτι αρχαίο ή παραδοσιακό συναντά το απρόσμενο.» Λίγες ημέρες αργότερα, κυκλοφόρησε η συνεργασία της με την Κλαυδία, στο Catharticus με ελληνικούς στίχους.
Σχολιάζοντας την ελληνική συμμετοχή στη Eurovision 2026, δεν κρύβει τον ενθουσιασμό της: «Λατρεύω το πόσο άνετος φαίνεται ο Ακύλας. Είναι σαν να ήρθε γνωρίζοντας ήδη ότι το έχει. Βγάζει απόλυτα vibes νικητή».
Ο παράδεισος στη Γη
Η συζήτηση κλείνει με μια φιλοσοφική τοποθέτηση για την έννοια του «Παραδείσου επί Γης», με βάση έναν στίχο από το τραγούδι Catharticus. Για εκείνη, ο παράδεισος στη Γη δεν είναι τόπος, αλλά αντίληψη. «Υπάρχει σε στιγμές που είμαστε πλήρως παρόντες, πλήρως συνδεδεμένοι, πλήρως ζωντανοί. Αλλά είναι εύθραυστος. Και σήμερα, η ανθρωπότητα είναι τόσο κοντά στο να τον μετατρέψει στο αντίθετο… Οπότε ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει, αλλά αν μπορούμε επιτέλους να τον δούμε και να τον προστατεύσουμε».
