Η ταινία Mortal Kombat II διχάζει. Οι κριτικοί εντοπίζουν πολλά προβλήματα. Το κοινό περνάει υπέροχα και μιλά για μια έξοχη μεταφορά των παιχνιδιών στη μεγάλη οθόνη. Ποια μεριά έχει, όμως, δίκιο και γιατί προκύπτει αυτό το χάσμα;
Αυτές τις ημέρες, έχει φουντώσει η συζήτηση. «Μην ακούτε τους κριτικούς, να πάτε να το δείτε», λένε αρκετοί fans. «Δεν είμαστε εδώ για το σενάριο και το βάθος, αλλά για τα fatalities, το αίμα και το ξύλο».
Από τη μία πλευρά, οι επαγγελματίες κριτικοί μιλούν για χάος στο σενάριο, άγαρμπο ρυθμό, ξύλινες ερμηνείες, αδιάφορους χαρακτήρες και προβληματική δομή. Από την άλλη, το κοινό δίνει στο sequel ένα εντυπωσιακό 90%+ στο Rotten Tomatoes, με 68% από τους κριτικούς και 48/10 στο Metacritic. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό -το είδαμε με το Star Wars: The Last Jedi, το Venom, το Uncharted, τις πρόσφατες ταινίες Super Mario.
Το Mortal Kombat II δεν προσπαθεί να αρέσει σε όλους. Προσπαθεί να κάνει τον fan να φωνάξει «Finish Him» μέσα στην αίθουσα. Και σε αυτό πετυχαίνει, με ένα μοντέλο hyper-targeted cinema, φτιαγμένο αποκλειστικά για μια συγκεκριμένη κοινότητα.
Η απάντηση είναι απλή: Καμία πλευρά δεν έχει δίκιο. Ή έχουν και οι δύο, αλλά για άλλους λόγους και με διαφορετικά κριτήρια.
Ναι, δεν μπορείς να κρίνεις το Mortal Kombat II σαν να είναι το επόμενο αριστούργημα του κινηματογράφου. Η ίδια η ταινία δεν θέλει να είναι κάτι τέτοιο. Ούτε, όμως, εξισώνεται η διασκέδαση στην αίθουσα με μια άρτια δομημένη ταινία. Το κοινό θέλει να περάσει καλά. Ο κριτικός, όμως, έχει υποχρέωση να αντιμετωπίζει το έργο όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά γίνεται. Να το κρίνει ως αυτόνομη ταινία και όχι ως ένα διασκεδαστικό δίωρο με την παρέα.
Μία οθόνη, δύο ταινίες
Το Mortal Kombat II είναι ταυτόχρονα χειρότερο και καλύτερο από το πρώτο. Διορθώνει αρκετά από τα προβλήματα του προκατόχου του -είναι πιο γρήγορο, πιο διασκεδαστικό, πιο πιστό στην αισθητική των παιχνιδιών. Ο Johnny Cage λειτουργεί, ο Baraka είναι θαυμάσια προσθήκη, η Kitana έχει παρουσία. Υπάρχουν μάχες με πραγματική χορογραφία, στιγμές που κάνουν τον fan να σηκωθεί από τη θέση του.
Αλλά, σεναριακά, η ταινία δεν ξέρει καλά-καλά τι θέλει να είναι, αν θέλει να επενδύσει στο ανάλαφρο χιούμορ ή σε έναν απειλητικό κακό και ένα συγκινητικό υπόβαθρο για τους πρωταγωνιστές. Δεν σε κάνει να νοιαστείς για την τύχη των ηρώων, και σε μια ταινία δράσης αυτό είναι πρόβλημα. Βλέπεις ξύλο χωρίς διακύβευμα. Οι διάλογοι κυμαίνονται από awkward έως ρομποτικοί, με τους ηθοποιούς να εξηγούν κυριολεκτικά στον θεατή τι συμβαίνει. Το CGI είναι άνισο. Και η ταινία δεν τηρεί καν τους κανόνες που θέτει η ίδια στο σύμπαν της, ενώ για κοινό που δεν έχει επαφή με το franchise η πλοκή δεν θα βγάζει νόημα.
Ο κριτικός βλέπει αυτά τα προβλήματα και βάζει 5/10. Ο fan βλέπει τον Liu Kang να κάνει το fatality που έχει παίξει χίλιες φορές και σκέφτεται 9/10.
Το πρόβλημα δεν είναι η ταινία, αλλά τα κριτήρια
Βασική πηγή της τριβής είναι ο ορισμός της «καλής ταινίας». Για έναν κριτικό, η αξιολόγηση βασίζεται σε συγκεκριμένα μοτίβα: ανάπτυξη χαρακτήρων, εσωτερική λογική, ρυθμός, θεματικό βάθος. Στο Mortal Kombat II, η απάντηση σε όλα αυτά είναι συχνά «τίποτα απολύτως».
Για τον fan, τα κριτήρια μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικά. Πήγε στην αίθουσα για να δει το lore να ζωντανεύει, τις κινήσεις των χαρακτήρων, τις τοποθεσίες που ξέρει απέξω. Όταν ο Cage ρίχνει μια κλωτσιά πανομοιότυπη με εκείνη του παιχνιδιού, η ικανοποίηση είναι διάχυτη στην αίθουσα. Το καλογραμμένο σενάριο δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτή την πόρωση -αν και δεν θα τη μείωνε, κιόλας. Καλό σενάριο και fan service δεν είναι εξ ορισμού αντίθετα.
Κανένα είδος σινεμά δεν είναι υπεράνω κριτικής. Κανείς δεν βλέπει Mortal Kombat για το σενάριο, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να έχει σενάριο, ούτε ότι δεν υπήρχαν καλύτεροι τρόποι να αναπτυχθούν οι χαρακτήρες. Το ζήτημα δεν είναι το είδος, αλλά η ποιότητα εντός του πλαισίου που θέτει το είδος. Το fan service γίνεται πρόβλημα όταν αντικαθιστά την αφήγηση.
Η νέα «εξουσία» του fan
Υπάρχει κι άλλη μια διάσταση. Ζούμε στην εποχή της απομυθοποίησης του ειδικού. Η άνοδος των fan-channels στο YouTube και το TikTok έχει δημιουργήσει μια νέα γενιά «κριτικών» που μιλούν την ίδια γλώσσα με το κοινό. Ο θεατής εμπιστεύεται κάποιον που έχει παίξει 1.000 ώρες το παιχνίδι περισσότερο από κάποιον που έχει δει 1.000 ταινίες ή που έχει ακαδημαϊκό υπόβαθρο. Αυτή η κρίση εμπιστοσύνης αντανακλάται απευθείας στο χάσμα της βαθμολογίας.
Το Mortal Kombat II δεν προσπαθεί να αρέσει σε όλους. Προσπαθεί να κάνει τον fan να φωνάξει «Finish Him» μέσα στην αίθουσα. Και σε αυτό πετυχαίνει, με ένα μοντέλο hyper-targeted cinema, φτιαγμένο αποκλειστικά για μια συγκεκριμένη κοινότητα.
Πώς διαβάζονται οι κριτικές
Το χάσμα στις κριτικές δεν είναι πρόβλημα που πρέπει να λυθεί, αλλά μια πραγματικότητα που πρέπει να κατανοήσουμε. Η κριτική δεν είναι οδηγός για το αν θα πας στο σινεμά, αλλά ανάλυση του έργου ως κινηματογραφικού προϊόντος.
Το πιο χρήσιμο που μπορείς να κάνεις: διάβασε το κείμενο, όχι τον βαθμό. Αυτά που θα βρεις σε μια κριτική με 5/10 μπορεί να σε καλύπτουν απόλυτα για να αγοράσεις εισιτήριο, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζεις τα αρνητικά, απλώς δεν σε ενδιαφέρουν.
Οι κριτικοί έχουν δίκιο: ως «ταινία», το MK2 μπορεί να είναι ελαττωματικό. Το κοινό όμως έχει επίσης δίκιο: ως «εμπειρία Mortal Kombat», είναι ακριβώς αυτό που ήθελαν. Το Mortal Kombat II δεν είναι «καλή ταινία», με όρους κριτικής. Αλλά δεν χρειάζεται να είναι, για να είναι πετυχημένη. Οι κριτικοί έχουν δίκιο για την ανατομία της ταινίας, αλλά το κοινό έχει δίκιο για την ψυχή της.
