«Η δολοφονία της Μυρτούς, στην Κεφαλονιά, είναι ξεκάθαρα γυναικοκτονία και δεν θα σταματήσω να το λέω μέχρι να δικαιωθεί», λέει στο WIRED Greece η Aρετή Γεωργιλή, ιδρύτρια του πρώτου ακτιβιστικού βιβλιοπωλείου στην Ελλάδα, Free Thinking Zone, και συνεπικεφαλής της οργάνωσης για την ισότητα και ενδυνάμωση των γυναικών στον εργασιακό χώρο, Lean In Network Greece.
Μόλις τον Ιούνιο του 2026, είχαμε 9 γυναικοκτονίες στη χώρα μας, εκ των οποίων μόνο οι 6 αναγνωρίζονται. «Οι περισσότερες γυναικοκτονίες είναι από σύντροφο αλλά όχι όλες. Αυτό δεν τις καθιστά λιγότερο γυναικοτονίες», τονίζει η Αρετή, αναφερόμενη στην περίπτωση της Μυρτούς, αλλά και την περίπτωση του 54χρονου στου Ζωγράφου που σκότωσε τη μητέρα και την αδερφή του.
«Και μόνο η αίσθηση ότι υπάρχει το panic button είναι κάτι το σημαντικό για την αποτροπή. Όχι μόνο κατά τη διάρκεια του βίαιου περιστατικού, αλλά και όσον αφορά την πρόληψη αυτού».
Σύμφωνα με δεδομένα του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, το 2025 καταγράφηκαν 19.500 δικογραφίες για ζητήματα ενδοοικογενειακής βίας, ενώ συνελήφθησαν 12.150 κακοποιητές.
Εκτός αυτού, περισσότερες από 5.000 γυναίκες εγκατέστησαν το panic button στα κινητά τους, μια ψηφιακή υπηρεσία της πολιτείας που ξεκίνησε το 2023. Ο τρόπος λειτουργίας του είναι απλός. Με το πάτημα ενός κουμπιού στο κινητό της, μια γυναίκα που διατρέχει κίνδυνο μπορεί να ενημερώσει άμεσα την Αστυνομία. Η εφαρμογή αποστέλλει σιωπηλό συναγερμό στην Άμεση Δράση με το ακριβές στίγμα GPS της γυναίκας.
Ποια είναι, όμως, τα τωρινά δεδομένα; Σε τι υστερούν οι δομές προστασίας των γυναικών στη χώρα μας; Και τι μπορούμε να κάνουμε για να μη χρειαστεί οι γυναίκες να πατήσουν το κουμπί;
«Πάτα το κουμπί»
Δεδομένα από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη αποκαλύπτουν ότι, μέσα στο 2026, πραγματοποιήθηκαν 30.500 κλήσεις στο 100. Μέχρι τον Μάιο του 2026, πραγματοποιήθηκαν άλλες 2.098 κλήσεις στην γραμμή SOS 15900, ενώ πέρσι είχαν φτάσει στο σύνολο τις 6.773. «Όπως μπορεί να αντιληφθεί κανείς, από χρόνο σε χρόνο, τα νούμερα αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο», ξεφυσά η Αρετη.
Επίσης, σύμφωνα με δεδομένα που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή «Αταίριαστοι» του ΣΚΑΪ, κάθε μήνα, 450 γυναίκες πατάνε το panic button. Η Αρετή μας εξηγεί ότι η εφαρμογή χορηγείται αποκλειστικά από τις Αρχές, εφόσον έχει διαπιστωθεί ο κίνδυνος. «Αυτή τη στιγμή, λοιπόν, μιλάμε για 5.000 περιπτώσεις εν δυνάμει γυναικοκτονιών», επισημαίνει.
Για την Αρετή, ανεξάρτητα από το αν το κράτος κάνει κάτι καλά ή όχι, κάθε εργαλείο είναι πολύτιμο και μπορεί να σώσει ζωές. «Και μόνο η αίσθηση ότι υπάρχει το panic button είναι κάτι το σημαντικό για την αποτροπή. Όχι μόνο κατά τη διάρκεια του βίαιου περιστατικού, αλλά και όσον αφορά την πρόληψη αυτού», διευκρινίζει.
Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με έρευνα της ΕΕ για την έμφυλη βία, που δημοσιεύτηκε το 2026, μόνο το 27.5% των γυναικών στην Ελλάδα, που υπέστησαν παρενόχληση, το κατήγγειλαν. «Αυτό είναι ακόμα ένα μικρό νούμερο», τονίζει η Αρετη. «Πριν το MeToo, ήταν 1 στις 10, τώρα είναι 3. Αυξήθηκαν οι καταγγελίες, αλλά αυξήθηκε και η βία».
«Πες το με το όνομά του»
«Δεν υπάρχει κανάλι αυτή τη στιγμή, που δεν λέει ότι δολοφονήθηκε μια γυναίκα και δεν θα έχει σουπεράκι από κάτω που θα γράφει “γυναικοκτονία”. Μέχρι πριν από δύο χρόνια, όμως, παλεύαμε για αυτό», λέει η Αρετή.
Ωστόσο, η αναγνώριση του όρου διχάζει ακόμα τον δημόσιο διάλογο. Ορισμένα πολιτικά πρόσωπα, μάλιστα και αρχηγοί κομμάτων, όπως η κ. Καρυστιανού, θεωρούν τη γυναικοκτονία φυλετική διάκριση.
«Μπορεί ο καθένας να υπηρετεί το δικό του πολιτικό αφήγημα, αλλα τα νούμερα είναι αμείλικτα. Δεν γίνεται να μη δέχεσαι ότι οι γυναίκες δολοφονούνται περισσότερο από τους άντρες», εξηγεί η Αρετή.
Ένας από τους σημαντικότερους, όμως, λόγους για την παραμονή σε κακοποιητικά περιβάλλοντα είναι η έλλειψη απασχόλησης και οικονομικής ανεξαρτησίας, που κατά κύριο λόγο πλήττει τις γυναίκες.
Σημαντικό είναι και το ζήτημα των υποδομών στη χώρα μας. Σε όλη την Ελλάδα, λειτουργούν μόνο 20 ξενώνες φιλοξενίας για θύματα βίας (safe houses), 18 εκ των οποίων ανήκουν στους δήμους και 2 που βρίσκονται υπό την επίβλεψη του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ). Πέρσι, τα safe houses αποτέλεσαν καταφύγιο για 531 άτομα, εκ των οποίων οι 293 ήταν γυναίκες και τα 238 παιδιά.
Παρ’ όλα αυτά, οι Ελληνίδες δεν θα πάνε εύκολα σε ξενώνα. Σύμφωνα με την Αρετή, «χρειαζόμαστε περισσότερα safe houses αλλά και περισσότερη εκπαίδευση, για να γνωρίζουν οι γυναίκες τι πρέπει να κάνουν εγκαίρως», λέει αναφερόμενη στη Βάσω, από την Καλαμάτα, η οποία είχε καταστρώσει ένα σχέδιο διαφυγής αλλά δεν κατάφερε ποτέ να το υλοποιήσει.
Πέρα από την έλλειψη ενημέρωσης, υπάρχουν κι άλλοι λόγοι που μια γυναίκα συχνά δεν καταφέρνει να αποδράσει από τον κακοποιητή της. Μπορεί να είναι ο φόβος, μια κλειστή κοινωνία, η εργαλειοποίηση των παιδιών αλλά και το μετατραυματικό στρες μετά από μια κρίση, όπως το φαινόμενο Daniel, κάτι το οποίο ερεύνησε το Lean In Network Greece.
Ένας από τους σημαντικότερους, όμως, λόγους για την παραμονή σε κακοποιητικά περιβάλλοντα είναι η έλλειψη απασχόλησης και οικονομικής ανεξαρτησίας, που κατά κύριο λόγο πλήττει τις γυναίκες. Μπορεί η ανεργία να πέφτει συνολικά στη χώρα μας, αλλά στους άνδρες βρίσκεται μόλις στο 5,9%, ενώ στις γυναίκες αυξήθηκε σε σχέση με πέρσι, φτάνοντας το 13,7%.
Η Αρετή μοιράστηκε μια ιστορία από το Lean In Network Greece για μια μητέρα τριών παιδιών, η οποία ανακοίνωσε στον σύζυγό της ότι θέλει να δουλέψει και υπέστη βίαιο ξυλοδαρμό. «Πήγε να το καταγγείλει στην αστυνομία. Ο αστυνομικός το ‘πε στον άντρα της, γιατί ήταν φίλοι και έπιναν μαζί ούζα, και τότε την ξαναέσπασε στο ξύλο, με αποτέλεσμα να καταλήξει στα επείγοντα», περιγράφει.
Η επόμενη μέρα
«Η γυναίκα θέλει να φύγει, αλλά δεν μπορεί, γιατί δεν έχει δουλειά ούτε η ίδια, δεν ξέρει πού να πάει να ψάξει, τι να κάνει», εξηγεί η Αρετή. Στο Lean In Network σκοπεύουν να οργανώσουν μια πανελλαδική περιοδεία χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, όπου θα μαθαίνουν σε γυναίκες βασικούς οικονομικούς όρους και καλές πρακτικές.
Με αντίστοιχες δράσεις καταπιάνεται και το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone, το οποίο ασχολείται με τον ακτιβισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα τα τελευταία 15 χρόνια. Εκεί θα βρει κάποιος συγκεκριμένη φεμινιστική βιβλιογραφία, ενώ το ίδιο αποτελεί το αποκλειστικό βιβλιοπωλείο του WOW Festival του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Μάλιστα, τον Απρίλιο του 2024, μετά τη δολοφονία της Κυριακής Γρίβα έξω από το αστυνομικό τμήμα Αγίων Αναργύρων, το βιβλιοπωλείο οργάνωσε μια εκδήλωση με θέμα «Γιατί με σκοτώνουν, Υπουργέ μου;», στην οποία μίλησε, για πρώτη φορά, ανοιχτά σε κοινό και ο κ. Χρυσοχοΐδης.
«Το βιβλιοπωλείο δεν είναι απλώς για να βάζεις βιβλία στα ράφια. Κάνει και αυτή τη δουλειά. Δημιουργεί μια κοινότητα, η οποία ασχολείται με αυτά τα ζητήματα. Έχουμε δρόμο, όμως, μπροστά μας», λέει η Αρετή πριν κλείσουμε το τηλέφωνο.
