Γράφεις «ChatGPT» στο Google. Κλικάρεις το πρώτο αποτέλεσμα. Βλέπεις γνώριμα χρώματα, οκείο interface, ίσως και το γνωστό λογότυπο. Πληκτρολογείς την ερώτησή σου. Για να πάρεις απάντηση, σου ζητάει συνδρομή. Λογικό, σκέφτεσαι. Το ChatGPT έχει Plus mode. Μόνο που αυτό… δεν είναι πάντα το ChatGPT.
Πολλές εφαρμογές και websites με ονόματα όπως chatbotapp.ai, use.ai και παρόμοιες παραλλαγές εμφανίζονται ψηλά στα αποτελέσματα στις μηχανές αναζήτησης. Αρκετές παρουσιάζονται με γλώσσα που θολώνει τα όρια. Η διατύπωση μπορεί εύκολα να σε κάνει να πιστεύεις πως πρόκειται για επίσημο chatbot μιας γνωστής εταιρείας του κλάδου. Οι περιγραφές είναι σχεδιασμένες με τρόπο που μπορεί να σε κάνει να μπερδευτείς. Και δεν είναι λίγοι αυτοί που την έχουν πατήσει.
Αν ένα domain προσπαθεί υπερβολικά να μοιάσει σε κάτι που ήδη ξέρεις, αυτό από μόνο του είναι red flag.
Με λέξεις-κλειδιά όπως «ChatGPT», «εκατομμύρια άνθρωποι το εμπιστεύονται» ή «το νούμερο 1 chatbot» και με interface που παραπέμπει στις διάσημες πλατφόρμες, μπορεί να μιμούνται το look & feel, τη γλώσσα, ακόμη και την εμπειρία χρήσης γνωστών AI υπηρεσιών.
Για πολλούς χρήστες, η σύγχυση καταλήγει σε συνδρομές, trials που τελειώνουν έπειτα από ελάχιστα prompts, χρεώσεις χωρίς πραγματική πρόσβαση και υποσχέσεις επιστροφής χρημάτων που τελικά δεν έρχονται ποτέ. Κάπου εκεί γεννιέται το ερώτημα: πώς γίνεται τέτοιες πλατφόρμες να εμφανίζονται τόσο ψηλά στις πλατφόρμες αναζήτησεις; Ενδεικτικά, αν ψάξεις για το Gemini, ενδέχεται να βρεις μια τέτοια εφαρμογή να εμφανίζεται ψηλότερα από το chatbot της ίδιας της Google.
Δοκιμάζοντας αυτές τις αναζητήσεις επί σειρά ημερών, διαπιστώσαμε πως οι ανεπίσημες εφαρμογές δεν εμφανίζονται πάντα στην κορυφή της λίστας. Όμως, αυτό συμβαίνει αρκετά συχνά και πάντα σε sponsored results.
Έτσι, αναδύεται ένα «γκρίζο» οικοσύστημα με apps. Και, σε μια εποχή που η AI χρησιμοποιείται από εκατομμύρια ανθρώπους, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο επίσημο, το επιτρεπτό και το παραπλανητικό τεντώνεται όλο και περισσότερο.
Red flags
Μάλιστα, οι λειτουργίες, ό,τι κι αν υπόσχονται, έχουν περιορισμούς και σημαντικές διαφορές. Αρχικά, εφαρμογές όπως το ChatGPT και το Gemini είναι δωρεάν. Ναι, υπάρχει η δυνατότητα συνδρομής σε ένα πιο premium μοντέλο, όμως μπορείς να χρησιμοποιήσεις την απλή εκδοχή των περισσότερων chatbot χωρίς να πληρώσεις, ακόμα και χωρίς να δημιουργήσεις λογαριασμό για login.
Ωστόσο, τα περισσότερα ανεπίσημα chatbot δεν επιτρέπουν ερωτήσεις χωρίς λογαριασμό. Επίσης, παρότι αναφέρουν πως χρησιμοποιούν τις τελευταίες εκδόσεις των chatbots, μια γρήγορη συζήτηση προκαλεί αμφιβολίες.
«Ποιος είναι πρόεδρος των ΗΠΑ αυτή τη στιγμή;», ρωτήσαμε την εφαρμογή use.ai, με επιλεγμένο το «ChatGPT5», για να μας πει ότι είναι ο Τζο Μπάιντεν. Φαίνεται πως δεν έχει δεδομένα πέρα από κάποια ημερομηνία, ούτε έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει αναζητήσεις στο διαδίκτυο -κάτι που μπορούν να κάνουν τα μεγάλα chatbots.
Σε επικοινωνία μας με αρκετές από τις εταιρείες που αναπτύσσουν ή προωθούν αυτά τα third-party AI chatbots, οι απαντήσεις που λάβαμε ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, ασαφείς. Κάποιες εταιρείες απάντησαν μέσα σε λίγα λεπτά, με κείμενα γενικού τύπου. Επαναλάμβαναν διατυπώσεις περί «ανεξάρτητων πλατφορμών» και «προηγμένης τεχνολογίας», χωρίς να ξεκαθαρίζουν με σαφήνεια ποια ακριβώς μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται.
Σε μία περίπτωση, υπηρεσία που φέρει όνομα ιδιαίτερα κοντινό στο ChatGPT ανέφερε ότι «χρησιμοποιεί την ίδια προηγμένη τεχνολογία με το ChatGPT», χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει εάν αυτό σημαίνει άμεση χρήση μοντέλων της OpenAI ή απλώς γενική αναφορά σε παρόμοιες δυνατότητες. Άλλες πλατφόρμες δήλωσαν ότι βασίζονται σε «ιδιόκτητα μοντέλα» ή σε «fine-tuned open-source λύσεις», αποφεύγοντας ωστόσο να δώσουν συγκεκριμένα ονόματα ή τεχνικές λεπτομέρειες. Αρκετές εταιρείες δεν απάντησαν.
Εντύπωση προκαλεί και το ύφος ορισμένων απαντήσεων: σε κάποια emails το όνομα του ίδιου του chatbot ήταν γραμμένο με λανθασμένο τρόπο αρκετές φορές, ακόμη και στο signature. Άλλη εταιρεία μάς ευχαρίστησε για το «ενδιαφέρον συνεργασίας», παρότι το μήνυμά μας δεν ανέφερε τίποτα σχετικό. Η ταχύτητα απόκρισης, η γενικόλογη διατύπωση και τα τυπογραφικά ή νοηματικά λάθη δημιουργούν την εύλογη εντύπωση ότι τουλάχιστον μέρος αυτών των απαντήσεων ενδέχεται να έχει παραχθεί αυτοματοποιημένα.
Την ίδια στιγμή, μαρτυρίες χρηστών στα social media και σε forums περιγράφουν απώλεια πρόσβασης στο ιστορικό συνομιλιών, ασαφή στοιχεία για ενεργές συνδρομές και χρεώσεις, καθώς και αδυναμία εντοπισμού πληροφοριών σχετικά με πληρωμές.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Γιομελάκη, Ειδικό Επιστήμονα έρευνας και διδασκαλίας στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου, έχουν καταγραφεί προσπάθειες εξαπάτησης χρηστών μέσω των αποτελεσμάτων στην αναζήτησή της Google, στα οργανικά αποτελέσματα, αλλά και στις πληρωμένες διαφημίσεις.
Ο κ. Γιομελάκης επισημαίνει στο WIRED Greece τον κίνδυνο εξαπάτησης μέσω τέτοιων πρακτικών. Συχνά, μέσω πληρωμένων διαφημίσεων, μπορεί να προωθούνται μη επίσημες εφαρμογές ΑΙ με στόχο να εκμεταλλευτούν αφενός την αναγνωρισιμότητα δημοφιλών εργαλείων και υπηρεσιών (όπως το ChatGPT) και αφετέρου το αυξημένο ενδιαφέρον των χρηστών για τις συγκεκριμένες τεχνολογίες». Έτσι, «επιδιώκουν είτε την υποκλοπή προσωπικών δεδομένων είτε την επιβολή χρεώσεων μέσω ψευδών ή ανύπαρκτων συνδρομών, συχνά μάλιστα σε χαμηλότερη τιμή, προκειμένου να προσελκύσουν μεγαλύτερο κοινό», σημειώνει.
Πώς μπορείς να προστατευτείς από fake AI chatbots
Καθώς τα AI chatbots γίνονται μέρος της καθημερινότητάς μας, εμφανίζονται όλο και περισσότερες πλατφόρμες που προσπαθούν να μοιάσουν με γνωστά εργαλεία όπως το ChatGPT. Η διάκριση δεν είναι πάντα προφανής.
Τα top charts σε App Store και Google Play γεμίζουν με apps που δηλώνουν ότι «χρησιμοποιούν ChatGPT» και ζητούν χρήματα. Κάποια μπορεί όντως να είναι χρήσιμα και νόμιμα -η OpenAI επιτρέπει την ενσωμάτωση των μοντέλων της σε τρίτες εφαρμογές. Όμως δεν είναι ξεκάθαρο ποια apps έχουν πραγματική πρόσβαση και ποια απλώς το επικαλούνται για να πουλήσουν ένα κακής ποιότητας προϊόν.
- Πρόσεξε πρώτα απ’ όλα το domain. Το επίσημο ChatGPT βρίσκεται μόνο στα chat.openai.com και openai.com. Domains όπως askgpt, chatgpt-ai, useai, gptchat και παρόμοια δεν είναι επίσημα, όσο πειστικά κι αν φαίνονται. Αν ένα domain προσπαθεί υπερβολικά να μοιάσει σε κάτι που ήδη ξέρεις, αυτό από μόνο του είναι red flag.
- Προσοχή και στη γλώσσα στη μηχανή αναζήτησης. Ένα chatbot λέει καθαρά: ποια εταιρεία το λειτουργεί, ποια μοντέλα χρησιμοποιεί και αν έχει σχέση άλλες πλατφόρμες. Ασαφείς διατυπώσεις όπως: «powered by ChatGPT technology», «uses advanced ChatGPT-like models» δεν σημαίνουν τίποτα σε τεχνικό επίπεδο.
- Πρόσεξε τις τακτικές πίεσης. Πλατφόρμες που: σε σπρώχνουν να πληρώσεις άμεσα, ζητούν συνδρομή πριν καν δοκιμάσεις, δημιουργούν αίσθηση επείγοντος με προσφορές, δεν ακολουθούν συνήθεις πρακτικές σοβαρών AI υπηρεσιών.
- Μην εμπιστεύεσαι λογότυπα και design. Εικόνες που θυμίζουν ChatGPT ή παραπέμπουν σε άλλα γνωστά brands και εργαλεία δεν σημαίνουν άδεια χρήσης.
- Ψάξε τι λένε άλλοι χρήστες. Πριν δώσεις email, στοιχεία ή χρήματα: αναζήτησε το όνομα της πλατφόρμας μαζί με λέξεις όπως «scam», έλεγξε Reddit, Trustpilot, Twitter/X και δες αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα παράπονα. Αν τα ίδια προβλήματα εμφανίζονται ξανά και ξανά, μάλλον δεν είναι σύμπτωση.
- Αν έχεις πρόσβαση στην πλατφόρμα, μπορείς να δοκιμάσεις απλές ερωτήσεις, για να διαπιστώσεις αν πράγματι το chatbot έχει έγκυρα και ενημερωμένα δεδομένα.
«Οι χρήστες οφείλουν να επιδεικνύουν αυξημένη προσοχή στα αποτελέσματα με την ένδειξη “Sponsored”, ελέγχοντας, για παράδειγμα, προσεκτικά τα domains και τις διευθύνσεις URL, αποφεύγοντας πληρωμές μέσω τρίτων πλατφορμών και επαληθεύοντας την αυθεντικότητα μιας υπηρεσίας πριν από οποιαδήποτε εγγραφή ή οικονομική συναλλαγή», τονίζει ο κ. Γιομελάκης.
Παράλληλα, επισημαίνει ο κ. Γιομελάκης, η Google πρέπει να ενισχύσει τους μηχανισμούς ελέγχου των διαφημίσεων. Παρόλο που η εταιρεία εφαρμόζει πολιτικές κατά της παραπλάνησης, το φαινόμενο αναδεικνύει πιθανά κενά ελέγχου, αναφέρει, τα οποία ίσως συνδέονται με τον υψηλό βαθμό αυτοματοποίησης της διαδικασίας και τον μεγάλο όγκο των διαφημιζομένων. «Το μοντέλο λειτουργίας της πλατφόρμας φαίνεται να αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαδικασία του bidding, δηλαδή στο ποσό που προσφέρεται για την εμφάνιση σε συγκεκριμένες λέξεις-κλειδιά», σημειώνει, και τονίζει πως πρόκειται για διαρκή πρόκληση, τόσο για την προστασία των χρηστών όσο και για τις στρατηγικές SEO/SEM που στοχεύουν στη βέλτιστη παρουσία στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Ποια AI chatbots θεωρούνται αξιόπιστα
Αν θέλεις να είσαι όσο πιο ασφαλής γίνεται, προτίμησε εργαλεία από εταιρείες με ξεκάθαρη παρουσία και ιστορικό. Και, για περισσότερη σιγουριά, μπες απευθείας στις ιστοσελίδες ή τις εφαρμογές τους, όχι μέσω αναζήτησης (καλό είναι να κρατήσεις τα μοντέλα που χρησιμοποιείς σε σελιδοδείκτη).
Μερικά αξιόπιστα AI chatbots:
- ChatGPT (OpenAI)
- Claude (Anthropic)
- Google Gemini
- Deepseek
- Microsoft Copilot
- Perplexity AI
- Meta AI
- Grok
- Pi
- Jasper
