«Φοβάμαι ότι ο κόσμος βρίσκει συντροφιά σε ένα AI chatbot ή προτιμάει να γράψει μια κάρτα γάμου με το ChatGPT από το να σκεφτεί τι πραγματικά αισθάνεται και τι ευχές θέλει να δώσει», λέει στο WIRED Greece εμφανώς προβληματισμένη η 28χρονη Δώρα.
Τα τελευταία χρόνια, η Δώρα ασχολείται με τις αναπτυσσόμενες αγορές και τις τιμές των εμβολίων σε γνωστή φαρμακευτική εταιρεία με έδρα την Αμερική. Χρησιμοποιεί καθημερινά το Microsoft Copilot, όπως ορίζεται από την εταιρεία, για να βελτιώνει τη γραφή της σε δημοσιεύσεις. Βέβαια, δεν έχει υιοθετήσει κάποιον περίπλοκο αυτοματισμό, πέρα από το να δέχεται αυτόματα τα meetings στα οποία την καλεί η προϊσταμένη της.
«Ο κόσμος έχει αγανακτήσει γενικά με τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας. Καθορίζουν τα πάντα στη ζωή μας και δεν τις ρυθμίζει κανείς. Ο κόσμος πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος να ανακτήσει τον έλεγχο είναι να τις απορρίψει».
Στην πραγματική της ζωή, ωστόσο, αποφεύγει να χρησιμοποιεί το AI γιατί φοβάται ότι θα «χαζέψει». Αναζητά στο Google χωρίς τη σύνοψη του Gemini, γιατί αυτό της δίνει την ικανοποίηση ότι «βρήκε» κάτι μόνη της.
Ειδικά στον τομέα της, η Δώρα είναι εξοικειωμένη με τους κινδύνους της άνοιας και άλλων ασθενειών του εγκεφάλου. «Η κριτική σκέψη για εμένα είναι το παν και νιώθω πως η χρήση του AI πάει ενάντια σε αυτή. Δεν θέλω να το χρησιμοποιώ για απλά πράγματα που μπορώ να κάνω μόνη μου, απλώς επειδή μπορώ», λέει.
Για να αποκωδικοποιήσουμε τις νέες τάσεις γύρω από τη στάση του κοινού απέναντι στο AI, μιλήσαμε με την Kate Devlin, καθηγήτρια στο τμήμα Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών στο King’s College του Λονδίνου, η οποία ερευνά τη σχέση μεταξύ AI και κοινωνίας.
Σύμφωνα με την έρευνα της καθηγήτριας Devlin, στην οποία έλαβαν μέρος 2.055 συμμετέχοντες στο Ηνωμένο Βασίλειο και η οποία δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2026, οι άνθρωποι αρχίζουν να αποκτούν μια πιο αρνητική στάση απέναντι στο AI. Από το 46% που χρησιμοποιεί μία ή και περισσότερες φορές την εβδομάδα ChatGPT, Claude, Gemini ή Copilot, πάνω από το 1/3 νιώθει ότι το AI εγκυμονεί περισσότερους κινδύνους παρά οφέλη.
Ίσως το σημαντικότερο εύρημα της έρευνας είναι ότι το 70% των ερωτηθέντων θεωρεί δύσκολο έως και αδύνατο το να αποφύγει την έκθεση στο AI. «Αυτό δεν αφορά μόνο τη χρήση AI από τους ίδιους, αλλά και την έκθεση σε τεχνολογίες παρακολούθησης, αναγνώρισης προσώπου, συνόψεις στην αναζήτηση και φυσικά AI slop στα feeds τους, πολλές φορές χωρίς να έχουν καν την επιλογή να το απενεργοποιήσουν», διευκρινίζει η Devlin. «Υπάρχει μια αδίστακτη πίεση από όλες τις βιομηχανίες για την ενσωμάτωσή του σε λειτουργικά συστήματα, browsers, αλλά και στον δημόσιο βίο».
Αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν μπλουζάκια με καμουφλάζ και περίτεχνες μάσκες προσώπου από έναν Γερμανό και έναν Ολλανδό καλλιτέχνη αντίστοιχα, τα οποία εμποδίζουν την έκθεση όσων τα φορούν σε συστήματα αυτόματου εντοπισμού και παρακολούθησης. Δεν πρόκειται για επεισόδιο του Black Mirror, αλλά για την πραγματικότητα. Και από την παραδοχή αυτής της νέας κανονικότητας γεννιέται μια καινούργια αγορά.
Βέβαια, η αντίσταση και η αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στο AI δεν είναι μόνο ευρωκεντρικό φαινόμενο. Σύμφωνα με αντίστοιχη έρευνα του Pew Research Center στην Αμερική, που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2026, 4 στους 10 Αμερικανούς πιστεύουν ότι το AI θα επηρεάσει την κοινωνία και τους ίδιους προσωπικά με αρνητικό τρόπο μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.
«Μέχρι στιγμής επιλέγω πότε θα χρησιμοποιήσω το AI, αλλά θεωρώ ότι θα υπάρξει μια μέρα που αυτή η επιλογή δεν θα υπάρχει, και αυτό με φοβίζει», δηλώνει η Δώρα, αναφερόμενη συγκεκριμένα στην εργασία της. «Χρειάζεται ένα ρυθμιστικό πλαίσιο, ειδικά όταν ξέρω ότι αν εγώ δεν κάνω κάτι γρήγορα με τη βοήθεια του AI, θα υπάρξει κάποιος άλλος που θα το κάνει κι έτσι θα χάσω τη δουλειά μου».
Βέβαια, δεν επηρεάζονται όλοι οι κλάδοι το ίδιο. «Στις πιο δημιουργικές βιομηχανίες υπάρχει μεγαλύτερη αντίσταση επειδή, μεταξύ άλλων, προκύπτουν θέματα πνευματικών δικαιωμάτων», εξηγεί η Devlin. «Αντίθετα, στον υγειονομικό τομέα υπάρχουν καλές εφαρμογές, αλλά οι ανησυχίες για τον συνολικό αντίκτυπο της τεχνολογίας παραμένουν».
Ωστόσο, οι μεγαλύτερες διαφορές που εντόπισε η Devlin δεν ήταν από κλάδο σε κλάδο, αλλά από γενιά σε γενιά.
Σύμφωνα με την έρευνα του King’s, παρότι η Gen Z είναι κατά 93% πιο εξοικειωμένη με εργαλεία AI σε σχέση με άλλες γενιές, είναι παράλληλα εκείνη που θέλει να τα χρησιμοποιεί λιγότερο.
«Λατρεύω την επιστήμη, αλλά συμπάσχω με τον Oppenheimer όταν δημιούργησε την πυρηνική βόμβα», λέει η Δώρα, η οποία θεωρεί ότι το AI θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και θα βοηθήσει ανθρώπους, αλλά φοβάται το κατά πόσο μπορεί να μείνει ανεξέλεγκτο. «Δεν πιστεύω στις καταστροφολογικές θεωρίες, αλλά πιστεύω στην κατάπτωση των αξιών και στο πώς οι ανθρώπινες σχέσεις θα επηρεαστούν τόσο πολύ από το AI, που θα αρχίσουν να αυτοκαταστρέφονται».
«Ακόμα κι αν κάποιοι έχουν προσπαθήσει συνειδητά να αποκρύψουν την ταυτότητά τους στο διαδίκτυο, το AI μπορεί πολύ εύκολα να συγκεντρώσει πληροφορίες και να κατασκευάσει ένα πλήρες προφίλ».
Αντίστοιχα, η έρευνα του Pew στην Αμερική δείχνει ότι το 48% των ηλικιών 18-29 έχει αρνητική άποψη για τον μελλοντικό αντίκτυπο του AI, σε σύγκριση με το 39% στην ομάδα 30-49 και το 35% στους άνω των 65.
Σε κάθε περίπτωση, ο βασικός λόγος για τον οποίο ειδικά η Gen Z θέλει να περιορίσει τη χρήση του AI είναι οι ανησυχίες για την ασφάλεια και την προστασία των δεδομένων της, ποσοστό που φτάνει το 29% στην έρευνα της Devlin.
«Οι άνθρωποι έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι δεν είναι πάντα ασφαλείς», τονίζει, με αφορμή την πρόσφατη τάση όπου χιλιάδες κόσμος τροφοδοτούσε LLMs με φωτογραφίες των ίδιων αλλά και άλλων ατόμων – πολλές φορές χωρίς συναίνεση – ρωτώντας πώς θα έμοιαζαν αν ζούσαν στη δεκαετία του ’80. «Ακόμα κι αν κάποιοι έχουν προσπαθήσει συνειδητά να αποκρύψουν την ταυτότητά τους στο διαδίκτυο, το AI μπορεί πολύ εύκολα να συγκεντρώσει πληροφορίες και να κατασκευάσει ένα πλήρες προφίλ».
Εκτός από τις ανησυχίες περί ασφάλειας, η τάση των 80s, όπως και άλλες αντίστοιχες, έχει εκτενή περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από το Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon και τη Hugging Face, η δημιουργία μιας τέτοιας φωτογραφίας απαιτεί από 0,01 έως 0,29 κιλοβατώρες (kWh) ηλεκτρικής ενέργειας, ανάλογα με το μοντέλο που χρησιμοποιείται. Πρόκειται περίπου για την ενέργεια που χρειάζεται μια κινητή συσκευή για μια πλήρη φόρτιση.
Στο πλαίσιο αυτό, η Devlin κάνει λόγο και για την αυξανόμενη απέχθεια του κόσμου για τα ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων. «Παρότι χρησιμοποιούνται και για άλλες υπηρεσίες, τα κέντρα δεδομένων έχουν γίνει η προσωποποίηση του AI στον φυσικό κόσμο. Δεν πρόκειται πια για ένα λογισμικό που δεν μπορείς να δεις ή να αγγίξεις», λέει.
Η Δώρα έχει απενεργοποιήσει τα AI features του iPhone της γιατί σκέφτεται τον οικολογικό αντίκτυπο που μπορεί να έχει. Βέβαια τοποθετεί αυτόν τον αντίκτυπο στο ευρύτερο πλαίσιο του να είσαι προνομιούχος. «Είμαι μια λευκή μεσοαστή στην Ευρώπη. Η ζωή μου είναι ήδη αρκετά εύκολη. Δεν θα ζήσω καλύτερα αν γλιτώσω 2 λεπτά από το να γράψω ένα μήνυμα ή να βρω ένα εστιατόριο», λέει γελώντας.
Η Devlin αποδίδει την αρνητική στάση απέναντι στο AI εν μέρει στο ότι, όπως συμβαίνει με κάθε τι καινούργιο, στην αρχή υπάρχει το «hype» και μετά ακολουθούν η κριτική και η ανησυχία. Βέβαια, θεωρεί ότι πρόκειται για ένα ευρύτερο κοινωνικό φαινόμενο.
«Ο κόσμος έχει αγανακτήσει γενικά με τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας. Καθορίζουν τα πάντα στη ζωή μας και δεν τις ρυθμίζει κανείς. Ο κόσμος πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος να ανακτήσει τον έλεγχο είναι να τις απορρίψει», λέει.
Αν ανατρέξουμε στη Βιομηχανική Επανάσταση και στο κίνημα του Λουδιτισμού, όπου οι υφαντουργοί εξεγέρθηκαν κατά των νέων μηχανημάτων, θα δούμε ότι σε αντίθεση με τον σκοταδισμό του Μεσαίωνα ο κόσμος δεν επαναστάτησε απέναντι σε κάτι που δεν καταλάβαινε ή απλώς φοβόταν, αλλά σε κάτι που θα του στερούσε την εργασία και, κατ’ επέκταση, ορισμένες ελευθερίες.
«Αυτή την κοινωνική αποστροφή βλέπουμε και σήμερα. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να χρησιμοποιήσουμε την καταναλωτική μας δύναμη προς όφελός μας. Δεν χρειάζεται να υιοθετούμε τα πάντα και παντού, απλώς επειδή μας τα προσφέρει η Big Tech», λέει η Devlin πριν κλείσουμε το τηλέφωνο.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
