Πρόσφατα βρέθηκαν στα χέρια μου οι επιστολές που αντάλλασσαν ο Γάλλος πρόεδρος Ζισκάρ ντ’ Εστέν με τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, την εποχή που η Ελλάδα επιδίωκε να γίνει μέλος της ΕΟΚ. Δεν μπορείς να μην διακρίνεις τον αλληλοσεβασμό και τη βαθιά εκτίμηση που είχε ο ένας για τον άλλον. Από περιέργεια λοιπόν, άρχισα να ψάχνω τον ρόλο που έπαιξε η Γαλλία στο ευρωπαϊκό ιδεώδες, μέχρι που βρήκα κάτι που δεν ήξερα.
Το μακρινό 1950, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, η Γαλλία πρότεινε το «Σχέδιο Πλεβέν»: έναν κοινό ευρωπαϊκό στρατό που θα ενσωμάτωνε και γερμανικές δυνάμεις, ώστε να ελεγχθεί ο επανεξοπλισμός της Δυτικής Γερμανίας. Στρατιώτες από χώρες που δέκα χρόνια πριν αλληλοσκοτώνονταν, να υπηρετούν τώρα κάτω από την ίδια σημαία, έτοιμοι να πεθάνουν ο ένας για τον άλλον. Από εκεί, πίστευαν, θα γεννιόταν η ευρωπαϊκή ταυτότητα. Κι όμως, παρά την αρχική συμφωνία έξι κρατών, το εγχείρημα κατέρρευσε μέσα σε μια ιστορική αντίφαση: τον Αύγουστο του 1954, η ίδια η Γαλλική Εθνοσυνέλευση που το είχε προτείνει αρνήθηκε να το επικυρώσει.
Το Defense tech ήταν ταμπού για τα περισσότερα VCs όμως η ωμή πραγματικότητα και η επιτακτική ανάγκη να προστατεύσουμε τις δυτικές αξίες παρακίνησαν τους Ευρωπαίους founders να χτίζουν χωρίς να περιμένουν πια άδεια από κανέναν.
Με αυτά στο μυαλό βρέθηκα φέτος τον Ιούνιο στο Παρίσι, ανάμεσα σε δύο κόσμους που έμοιαζαν να συνεχίζουν την ίδια κουβέντα εβδομήντα χρόνια μετά. Από τη μία το VivaTech, η μεγαλύτερη γιορτή τεχνολογίας της Ευρώπης. Από την άλλη το Eurosatory, μια από τις μεγαλύτερες εκθέσεις άμυνας στον κόσμο. Την ίδια εβδομάδα, λίγα χιλιόμετρα μακριά.
Πάνω από διακόσιες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν από εκεί μέσα. Ανάμεσά τους ο πρόεδρος Μακρόν, ο Ινδός πρωθυπουργός Μόντι και ο ιδρυτής της Amazon και co-CEO της εταιρείας Prometheus, Τζεφ Μπεζός. Κι όμως, αυτό που μου έμεινε δεν ήταν τα ονόματα. Ήταν ο αέρας. Μια πόλη που αρνείται πεισματικά να παραδεχτεί ότι η Ευρώπη παρακμάζει. Που κουβαλάει μέσα της μια μαχητική αντίσταση και μια αίσθηση ευθύνης. Σαν να λέει, χαμηλόφωνα αλλά σταθερά, «θα τα καταφέρουμε».
Τα δύο δωμάτια μιλούσαν διαφορετική γλώσσα. Στο VivaTech κυριαρχούσαν τα ρομπότ, το AI, το quantum, το αύριο. Στο Eurosatory οι στολές, τα τεθωρακισμένα, οι εθνικές παρουσίες, η πραγματικότητα του σήμερα. Μέχρι χθες τα δύο αυτά δωμάτια δεν μιλούσαν μεταξύ τους. Το Defense tech ήταν ταμπού για τα περισσότερα VCs όμως η ωμή πραγματικότητα και η επιτακτική ανάγκη να προστατεύσουμε τις δυτικές αξίες παρακίνησαν τους Ευρωπαίους founders να χτίζουν χωρίς να περιμένουν πια άδεια από κανέναν.
Περάσαμε και από την ελληνική πρεσβεία. Συνάντησα κι άλλους Έλληνες, ανθρώπους που διεκδικούν θέση σε αυτό το τραπέζι χωρίς ενοχικά σύνδρομα. Το βράδυ βρεθήκαμε στο δείπνο της Alta Ares, εταιρείας του χαρτοφυλακίου μας που μόλις είχε κλείσει τον μεγάλο γύρο χρηματοδότησης Series A και είχε υπογράψει συνεργασίες με την Airbus Defence and Space και την MBDA. Στο τραπέζι κουβέντιασα με Γάλλους, και εκεί κατάλαβα κάτι. Τη βαθιά, σχεδόν ερωτική σχέση τους με τις κλασικές τους ρίζες, και μέσα σ’ αυτές, με τις δικές μας. Μου ανέφεραν πως σε κάποια σχολεία διδάσκονται ακόμη αρχαία ελληνικά και λατινικά.
Και τότε κατάλαβα τις επιστολές. Κατάλαβα γιατί η Γαλλία στάθηκε δίπλα μας τόσο αποφασιστικά ώστε να μπούμε στην ΕΟΚ το 1981, πριν ακόμη από την Ισπανία και την Πορτογαλία. Ο πρόεδρος Ζισκάρ ντ’ Εστέν το είχε πει με τον δικό του τρόπο: «Μια Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα θα ήταν σαν παιδί χωρίς πιστοποιητικό γέννησης».
Φεύγοντας ένιωσα κάτι παράδοξα αισιόδοξο. Η Γαλλία που κάποτε γέννησε την ιδέα μιας κοινής ευρωπαϊκής άμυνας και μετά την έθαψε, σήμερα μοιάζει έτοιμη να ξαναδοκιμάσει. Μόνο που αυτή τη φορά η Ευρώπη δεν περιμένει να την ενώσουν τα κοινοβούλια. Την ενώνουν οι Founders και οι Investors.
