Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μετά τις ζημιές που προκάλεσαν δύο σεισμοί μεγέθους 7,2 και 7,5 Ρίχτερ, με διαφορά μόλις 39 δευτερολέπτων. Το φαινόμενο, γνωστό ως σεισμικό διπλέτο, είναι ασυνήθιστο· ωστόσο, υπάρχουν τεκμηριωμένα προηγούμενα σε διάφορες περιοχές του κόσμου που συνεχίζουν να μελετώνται για την εμβάθυνση της κατανόησης των μηχανισμών μεταφοράς τεκτονικής τάσης στο φλοιό της Γης και της αλληλεπίδρασης μεταξύ γεωλογικών ρηγμάτων.
Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) ανέφερε ότι και οι δύο σεισμοί εντοπίστηκαν βορειοδυτικά της πόλης Yumare, κοντά στην πόλη Morón και περίπου 160 χιλιόμετρα δυτικά του Καράκας. Με εστιακά βάθη 20,3 και 10 χιλιομέτρων αντίστοιχα, οι δονήσεις έγιναν αισθητές σε μεγάλο μέρος της βόρειας Βενεζουέλας και σε αρκετές χώρες της Καραϊβικής.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι οι δύο σεισμοί στη Βενεζουέλα έχουν προκαλέσει μέχρι στιγμής τον θάνατο τουλάχιστον 164 ανθρώπων και έχουν αφήσει σχεδόν 1.000 τραυματίες. Ωστόσο, η USGS εκτιμά ότι ο τελικός αριθμός θυμάτων θα μπορούσε να κυμανθεί μεταξύ 10.000 και 100.000.
Η ακολουθία χαρακτηρίστηκε ως ισχυρό σεισμικό διπλέτο, ένα φαινόμενο που εκδηλώνεται όταν δύο σεισμοί παρόμοιου μεγέθους πλήττουν σχεδόν ταυτόχρονα γειτονικές περιοχές. Αυτός ο τύπος σεισμού είναι σπάνιος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της USGS, η πιθανότητα ένας σεισμός να ακολουθηθεί από έναν ισχυρότερο σε κοντινή περιοχή μέσα σε μια εβδομάδα είναι περίπου 5%.
Ένα από τα πιο σημαντικά σεισμικά διπλέτα στη σύγχρονη ιστορία σημειώθηκε σχεδόν τρία χρόνια πριν στην Τουρκία και τη Συρία, όταν σεισμός 7,6 Ρίχτερ ακολούθησε δόνηση 7,8 Ρίχτερ. Μεταγενέστερη μελέτη πρότεινε ότι το φαινόμενο οφειλόταν σε τεκτονική τάση που είχε συσσωρευτεί για περισσότερους από δύο αιώνες στο ρήγμα που ευθύνεται για τον πρώτο σεισμό. Όταν αυτό το ρήγμα έσπασε, απελευθέρωσε τάσεις που μεταφέρθηκαν σε ένα γειτονικό ρήγμα, πυροδοτώντας γρήγορα το δεύτερο γεγονός.
Πώς συμβαίνει ένα σεισμικό διπλέτο όπως αυτό στη Βενεζουέλα;
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι μια παρόμοια διαδικασία μπορεί να συνέβη στη Βενεζουέλα. Ο Mark Allen, καθηγητής στο Τμήμα Επιστημών της Γης του Πανεπιστημίου Durham, εξήγησε ότι «είναι πιθανό ο πρώτος σεισμός να προκάλεσε τη ρήξη ενός τμήματος του ρήγματος και τη μεταφορά τάσης σε ένα άλλο ρήγμα, το οποίο με τη σειρά του έσπασε, προκαλώντας τον δεύτερο σεισμό».
Ο Allen επισήμανε επίσης ότι τα γεωλογικά χαρακτηριστικά της περιοχής έπαιξαν σημαντικό ρόλο. «Τα γεγονότα φαίνεται να έλαβαν χώρα στο όριο των πλακών μεταξύ Νότιας Αμερικής και Καραϊβικής. Σε αυτή την περιοχή, οι πλάκες ολισθαίνουν πλευρικά η μία δίπλα στην άλλη, παρόμοια με ό,τι συμβαίνει κατά μήκος του ρήγματος San Andreas στην Καλιφόρνια», εξήγησε.
Αυτές οι συνθήκες ευνοούν τη γένεση οριζόντιων σεισμών, που συμβαίνουν όταν δύο μέρη του φλοιού της Γης κινούνται οριζόντια κατά μήκος ενός ρήγματος και αποδεσμεύουν ξαφνικά την τάση που έχει συσσωρευτεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Αυτός ο τύπος κίνησης συχνά προκαλεί σημαντικές ζημιές επειδή εκδηλώνεται σε σχετικά μικρά βάθη. Σε αντίθεση με τους σεισμούς καταβύθισης, όπου μια τεκτονική πλάκα ολισθαίνει κάτω από μια άλλη, οι οριζόντιοι σεισμοί τείνουν να αναπτύσσονται πιο κοντά στην επιφάνεια της Γης.
Ως αποτέλεσμα, η απελευθερωμένη ενέργεια διανύει μικρότερη απόσταση πριν φτάσει στις κατοικημένες περιοχές, αυξάνοντας την ένταση των δονήσεων και τον κίνδυνο ζημιών στις πόλεις κοντά στο επίκεντρο.
Ο ειδικός του Πανεπιστημίου Durham προειδοποίησε ότι «υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω σεισμών (μετασεισμών) στην περιοχή του Καράκας. Η βενεζουελάνικη πρωτεύουσα βρίσκεται σε σεισμικά επικίνδυνη περιοχή και είναι πιθανό τα τοπικά ρήγματα να έχουν υποστεί πρόσθετη τάση μετά τα πρόσφατα γεγονότα».
Αυτή η πρόβλεψη συμφωνεί με τις εκτιμήσεις της USGS, η οποία σημείωσε ότι μετά από σεισμούς αυτού του μεγέθους «η σεισμική δραστηριότητα αναμένεται να συνεχιστεί για τις επόμενες ημέρες, εβδομάδες, ακόμη και μήνες, ενδεχομένως έως και ένα χρόνο. Ωστόσο, η συχνότητα των δονήσεων μειώνεται συνήθως σταδιακά με την πάροδο του χρόνου, αν και δεν αποκλείονται σημαντικοί μετασεισμοί».
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι οι δύο σεισμοί στη Βενεζουέλα έχουν προκαλέσει μέχρι στιγμής τον θάνατο τουλάχιστον 164 ανθρώπων και έχουν αφήσει σχεδόν 1.000 τραυματίες. Ωστόσο, η USGS εκτιμά ότι ο τελικός αριθμός θυμάτων θα μπορούσε να κυμανθεί μεταξύ 10.000 και 100.000, λόγω διαφόρων παραγόντων που σχετίζονται με την ένταση των σεισμών και την ευαλωτότητα των πληγεισών περιοχών.
«Πέρα από τα μεγέθη, είναι απαραίτητο να υπάρχουν πληροφορίες για τις καταγεγραμμένες εντάσεις, τις εξισώσεις πρόβλεψης της εδαφικής κίνησης και τον τρόπο με τον οποίο διαδίδονται τα σεισμικά κύματα ανάλογα με την τοπική γεωλογία. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η πυκνότητα του πληθυσμού, η χαμηλή ανθεκτικότητα των κτιρίων και η ποιότητα κατασκευής. Πρόκειται για συνδυασμό πολυάριθμων δεδομένων, από τα οποία δεν είναι όλα γνωστά με ακρίβεια, γι’ αυτό και τα περιθώρια διακύμανσης είναι τόσο μεγάλα», εξήγησε η υπηρεσία.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED En Espanol και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
