Όσοι εργαζόμαστε στο ΙΤ έχουμε κάτι που βρίσκεται μόνιμα μπροστά μας ολόκληρη τη ζωή μας: την οθόνη.
Για πρώτη φορά στην ιστορία, υπάρχει μια γενιά που πέρασε σχεδόν κάθε στάδιο της ζωής της μπροστά από κάποια οθόνη: τηλεόραση, υπολογιστή, laptop, smartphone. Και τώρα αυτή η γενιά αρχίζει να ανακαλύπτει τα όρια της ανθρώπινης όρασης.
Γεννημένος στα τέλη της Gen X, το 1979, μεγάλωσα στα 80s με έγχρωμη τηλεόραση όμως πρόλαβα και στο σπίτι της γιαγιάς την ασπρόμαυρη που άλλαζε κανάλια από τα κουμπιά επάνω της. Και φυσικά η μόνιμη ατάκα ήταν «μην κάθεσαι κοντά, θα χαλάσουν τα μάτια σου».
Αργότερα όμως η οθόνη ήρθε κοντά, ήρθε ως μέρος ενός προσωπικού υπολογιστή που έμελλε να γίνει για πολλούς από εμάς ένα εργαλείο επαγγελματικό.
Πέρασε η δεκαετία των 30, μπήκαμε στα 40 και εκεί στα 43 ξεκίνησε διακριτικά. Στην αρχή στο κινητό. Ένα μικρό θόλωμα στην ανάγνωση. Πέρασε ένα 6μηνο και είδα ότι επιμένει, ειδικά το βράδυ στο τέλος της ημέρας, να δυσκολεύει η οθόνη του smartphone.
Ξεκινήσαμε με μονόχρωμες CRT, τέλη 80 και ο συμμαθητής μου ο Κυριάκος είχε έναν Commodore 64 με μια πορτοκαλί οθόνη. Στο φροντιστήριο των αγγλικών, η Αμερικανίδα Michelle που μόλις είχε έρθει στην Ελλάδα και άνοιξε το δικό της φροντιστήριο ήταν τόσο μπροστά που είχε 2 Commodore και ως μάθημα παίζαμε ένα παιχνίδι με αγγλικές λέξεις. Πράσινη μονόχρωμη εκεί η οθόνη.
Και κάπου το 1991, με δόσεις και οικονομίες αποφάσισαν οι δικοί μου να μου πάρουν τον δικό μου υπολογιστή. Τότε βγαίνανε τα IBM Compatible PC, μόνο MS-DOS φυσικά και κάποιος τους πρότεινε το Schneider Euro PC II, με μια Schneider CM14 έγχρωμη CGA. Από δισκέτα έτρεχα Double Dragon και Arkanoid με χρώματα (σε έφαγα Κυριάκο με τη μονόχρωμη!). Όμως η αυτοεκμάθηση προγραμματισμού σε GW-BASIC με το βιβλίο της Schneider που συνόδευε τον υπολογιστή ήταν κώδικας σε ασπρόμαυρο όπως και τα αποτελέσματά του όταν έτρεχε.
Αναμενόμενο ήταν ότι οι ώρες που περνούσαμε μπροστά από αυτό το τεράστιο κουτί οθόνης που άνοιγε με το δικό του ξεχωριστό κουμπί έκαναν όλο και πιο έντονα τα «θα χαλάσεις τα μάτια σου, κάτσε πιο μακριά».
Καθώς τα 90s προχωρούσαν ήρθε και το πρώτο tower με VGA οθόνη και συνέχισε σε όλη τη δεκαετία η ανάγκη για μια καλή οθόνη. Ως φοιτητής πλέον το 1997, με dial-up σύνδεση στη Forthnet, η καλύτερη οθόνη πλέον είχε γίνει ανάγκη. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα χρήματα που είχα δώσει για την πρώτη μου EIZO. Ήταν ασήκωτη, αλλά τότε σκεφτόσουν: «Αφού έδωσα τόσες εκατοντάδες χιλιάδες δραχμές, ας είναι βαριά».
Μεγάλη μόδα τότε τα εξωτερικά φίλτρα οθόνης CRT! Χοντρό σε πάχος, συνήθως από φιμέ γυαλί ή πλέγμα πλαστικού/νάιλον, κρεμόταν με ειδικά πλαστικά άγκιστρα ή αυτοκόλλητα velcro πάνω από την οθόνη του υπολογιστή, καλύπτοντας το τζάμι της. Το δικό μου μάλιστα είχε και ένα μικρό καλώδιο με κλιπ (γείωση), το οποίο έπρεπε να βιδωθεί ή να πιαστεί στο μεταλλικό σασί.
Marketing κόλπο της εποχής, καθώς όλοι είχαν τελικά τον φόβο να μη χαλάσουν τα μάτια τους.
Δεν πιστεύω ότι υπήρχε κίνδυνος από την ακτινοβολία των τότε οθονών, ούτε ότι αυτά τα φίλτρα προστάτευαν. Ίσα που μείωναν τις αντανακλάσεις και όσα είχαν το καλώδιο γείωσης, διοχέτευαν μέσω αυτού τον στατικό ηλεκτρισμό της οθόνης στο σασί του PC, κρατώντας τη σκόνη μακριά.
Τότε στα φοιτητικά χρόνια, παρατηρούσα ότι πολλοί κομπιουτεράδες φορούσαν γυαλιά για μυωπία ή αστιγματισμό. Εγώ είχα εξαιρετική όραση και, ομολογώ, χαιρόμουν που δεν χρειαζόταν να φορέσω. Όσοι ασχολούμασταν με υπολογιστές θεωρούμασταν οι «geeks» της εποχής και τα γυαλιά συμπλήρωναν σχεδόν το στερεότυπο. Έχοντας μπει στη διαδικασία αυτοαποδοχής ότι είμαι gay, το να φαινόμουν και geek θα το έκανε ακόμα δυσκολότερο!
Στην πρώτη μου δουλειά στο ΙΤ, το 2000, είχα μπροστά μου μια τεράστια LCD. Λευκό πλαστικό, ελαφρώς κιτρινισμένο από το τσιγάρο που άφηνα στο τασάκι κάτω από την οθόνη όταν έγραφα κώδικα. Ναι, τότε το κάπνισμα στα γραφεία δεν αποτελούσε καν θέμα συζήτησης.
Και μετά ήρθαν οι LED, οι υψηλές αναλύσεις, οι πολλαπλές οθόνες. Ούτε καν 30 εμείς, θυμάμαι με την ελαφρότητα της νιότης να σχολιάζουμε μεταξύ μας τους/τις παλαιότερους συναδέλφους που χρησιμοποιούσαν μεγαλύτερα fonts ή χαμηλότερο display resolution, από 1920 x 1080 σε 1366 x 768, για να διαβάζουν πιο άνετα. «Δεινόσαυροι» λέγαμε!
Εμείς ήμασταν «οι νέοι». Τίποτα δε μας κούραζε, ούτε 24ωρα Go Live, ούτε οι ατελείωτες ώρες μπροστά σε μια οθόνη. Η φράση «κουράστηκαν τα μάτια μου», που την άκουγα συχνά από μεγαλύτερους στο γραφείο, δεν μου έβγαζε νόημα. Δεν μπορούσα να καταλάβω τι ακριβώς εννοούσαν αφού δεν το ένιωθα.
Μέχρι που ήρθε η δική μου σειρά. Πέρασε η δεκαετία των 30, μπήκαμε στα 40 και εκεί στα 43 ξεκίνησε διακριτικά. Στην αρχή στο κινητό. Ένα μικρό θόλωμα στην ανάγνωση. Πέρασε ένα 6μηνο και είδα ότι επιμένει, ειδικά το βράδυ στο τέλος της ημέρας, να δυσκολεύει η οθόνη του smartphone.
1o βήμα, ένα λεπτό γυαλάκι με τη λεπτή θήκη του κολλημένο στο πίσω μέρος του τηλεφώνου, για τις δύσκολες στιγμές. Και λες «εντάξει μωρέ, αυτό είναι, δεν έγινε και τίποτα».
Λίγα χρόνια μετά, σιγά σιγά η δυσκολία πέρασε στην οθόνη του laptop. Μετά από περίπου 35 χρόνια μπροστά από οθόνες, υπήρχαν πλέον στιγμές που η ανάγνωση δεν ήταν τόσο αυτονόητη όσο παλιά.
Η εύκολη λύση θα ήταν να αυξήσω και εγώ λίγο τα fonts. Προτίμησα όμως να πάω στον οφθαλμίατρο και να ακούσω την επιστήμη, η διάγνωση αδιαμφισβήτητη: ΠΡΕΣΒΥΩΠΙΑ (!)
Μια λέξη που προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «πρέσβυς» και σημαίνει, κυριολεκτικά, «μεγαλύτερος σε ηλικία».
ΑΟΥΤΣ!
[Πόσο πιο επιεικής η αγγλική γλώσσα! «Reading glasses» τα λέει, όχι «old guys vision glasses»]
Φυσικά η διάγνωση δεν είχε σχεδόν καμία σχέση με τις δεκαετίες που πέρασα μπροστά σε οθόνες. Η πρεσβυωπία είναι μια φυσιολογική συνέπεια της ηλικίας. Οι οθόνες μπορεί να κουράζουν τα μάτια, αλλά δεν είναι αυτές που την προκαλούν. Απλώς είναι το μέρος όπου την πρωτοπαρατηρείς, εκτός και αν έχεις μείνει πιστός στην έντυπη εφημερίδα.
Η προειδοποίηση του γιατρού ήταν σαφής: σύντομα ούτε οι εξωτερικές οθόνες που έχω 8-10 εκατοστά πίσω από το laptop θα διαβάζονται χωρίς βοήθεια.
Όπερ και εγένετο.
Έτσι, τις τελευταίες εβδομάδες έκανα την έρευνά μου να βρω έναν σκελετό που να μου ταιριάζει. Είπα αφού θα το βάλω, ας είναι στυλάτο, όχι απλό του φαρμακείου.
Έμαθα ότι το κράτος με συνταγή γιατρού καλύπτει και 100 EUR ανά 4ετία για σκελετό γυαλιών και κρύσταλλα. Οπότε έφτιαξα ένα ζευγάρι, μόλις με 1 βαθμό, και ξεκίνησα να τα φοράω στο γραφείο πλέον όταν δουλεύω μπροστά στην οθόνη.
Ήταν ένα προσωπικό milestone, ένα καμπανάκι που σου λέει «μεγάλωσες». Για άλλους τέτοιες καμπάνες αποτελούν τα γενέθλια. Για εμένα το να φτάσω στο να πρέπει να βάλω γυαλί πρεσβυωπίας ήταν ένα χαστούκι.
Τελικά, όμως, είναι απλώς η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων.
Για δεκαετίες αναβαθμίζαμε τους υπολογιστές μας, τις οθόνες μας, τα λειτουργικά μας συστήματα.
Το μόνο κομμάτι του συστήματος που δεν αναβαθμιζόταν ήταν τα μάτια μας.
Συνεχίζουμε να γράφουμε κώδικα, να φτιάχνουμε πλάνα, να διαβάζουμε άπειρα μηνύματα, να λύνουμε προβλήματα και να μαθαίνουμε νέα πράγματα ακολουθώντας τις εξελίξεις.
Απλώς πλέον, κάποιοι από εμάς το κάνουμε με ένα ζευγάρι γυαλιά.
Και φυσικά παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τις εξελίξεις της επιστήμης, από τις νέες φαρμακευτικές λύσεις (κυκλοφορούν στις ΗΠΑ σταγόνες που για 8-10 ώρες «διώχνουν» την πρεσβυωπία) μέχρι τις επόμενες γενιές επεμβάσεων laser ή φακούς επαφές που θα εμφανίζουν στο μάτι μας τις ειδοποιήσεις του κινητού μας εξουδετερώνοντας και την πρεσβυωπία.
Άλλωστε, όσοι μεγαλώσαμε μαζί με την τεχνολογία μάθαμε ένα πράγμα:
Πάντα έρχεται η επόμενη αναβάθμιση.
