Είναι ξεκάθαρο, ιδίως τους αναγνώστες του WIRED, ότι ο ρυθμός της καινοτομίας σήμερα ξεπερνά οτιδήποτε έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα. Ο futurist Ray Kurzweil έχει υποστηρίξει ότι στον 21ο αιώνα δεν θα βιώσουμε απλώς 100 χρόνια προόδου – με τον σημερινό ρυθμό θα είναι περισσότερο σαν να ζούμε 20.000 χρόνια προόδου.
Έχοντας μεγάλο ενδιαφέρον για το μέλλον της επιστήμης και της τεχνολογίας, παρακολούθησα πέρσι τον Νοέμβριο το Dubai Future Forum. Εκεί ενημερώθηκα ότι στο συνέδριο του 2024 είχαν διατυπωθεί 7 «στοιχήματα» σχετικά με το τι μπορεί να αλλάξει μέσα σε έναν χρόνο. Έναν χρόνο αργότερα, ο επιμελητής του συνεδρίου επανήλθε για να αξιολογήσει πώς εξελίχθηκαν οι προβλέψεις.
Ο ειδικός του μέλλοντος δεν θα είναι αυτός που γνωρίζει περισσότερα δεδομένα, αλλά εκείνος που μπορεί να τα αξιοποίησει.
Το πρώτο στοίχημα ήταν ότι ο κόσμος θα αρχίσει να ξεπερνά το ΑΕΠ ως μοναδικό δείκτη προόδου. Πράγματι, το σύστημα εθνικών λογαριασμών του ΟΗΕ, στο οποίο βασίζεται ο υπολογισμός του παγκόσμιου ΑΕΠ, προχώρησε στη μεγαλύτερη αναθεώρησή του εδώ και 17 χρόνια, ενσωματώνοντας δείκτες περιβάλλοντος και ευημερίας.
Το δεύτερο αφορούσε την ενέργεια: ότι η παραγωγή ηλιακής ενέργειας θα διπλασιαστεί. Η πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο εντυπωσιακή. Η ηλιακή ενέργεια είναι σήμερα η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή ενέργειας στον πλανήτη και για πρώτη φορά, έγινε η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη.
Τρίτο στοίχημα ήταν η επιστροφή στη Σελήνη. Δεν έχει ακόμη συμβεί, αλλά χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Ιαπωνία, μαζί με μεγάλους ιδιωτικούς οργανισμούς, έχουν ήδη ενταχθεί δυναμικά στη νέα προσπάθεια.
Το τέταρτο στοίχημα αφορούσε τη γονιδιωματική. Η πρόβλεψη ήταν ότι μια μεγάλη «τράπεζα γονιδιωμάτων» θα φτάσει το 1 εκατ. δείγματα. Δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, αλλά βρισκόμαστε πολύ κοντά. Η Ινδία ξεκίνησε εθνικό πρόγραμμα γονιδιωματικής, το Ηνωμένο Βασίλειο επένδυσε 650 εκατ. λίρες στη σχετική έρευνα και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη δημιουργήσει τη μεγαλύτερη βάση στον κόσμο με περισσότερα από 800.000 δείγματα.
Το πέμπτο στοίχημα προέβλεπε ότι 5 εκατ. μαθητές θα εκπαιδεύονται εκτός των παραδοσιακών σχολικών συστημάτων. Τα δεδομένα είναι ακόμη αποσπασματικά, αλλά η τάση είναι σαφής: μόνο στις ΗΠΑ περίπου 4,2 εκατ. παιδιά κάνουν μαθήματα πλέον στο σπίτι.
Έκτο στοίχημα ήταν ότι θα εμφυτευθεί το πρώτο chip σύνδεσης εγκεφάλου-υπολογιστή σε υγιή άνθρωπο. Οι δοκιμές προχωρούν και ήδη άνθρωποι με παράλυση αποκτούν νέους τρόπους επικοινωνίας μέσω τέτοιων τεχνολογιών.
Το έβδομο στοίχημα ήταν ίσως το πιο προκλητικό: ότι το ΑΙ θα συμμετάσχει σε διοικητικό συμβούλιο εταιρείας του Fortune 500. Δεν έχουμε φτάσει εκεί, όμως ήδη βλέπουμε ενδιαφέροντα πειράματα. Στο Άμπου Ντάμπι, ο όμιλος IHC διόρισε την AI οντότητα Aiden παρατηρητή στο διοικητικό συμβούλιο, ενώ στην Αλβανία παρουσιάστηκε ακόμη και μια «AI υπουργός».
Πιο ενδιαφέροντα από τις ίδιες τις προβλέψεις είναι οι τάσεις που αποκαλύπτονται κάτω από αυτές. Τρεις μεγάλες τάσεις διαμορφώνουν ήδη την επόμενη δεκαετία. Η πρώτη είναι ότι η συγκέντρωση γίνεται το νέο «νόμισμα» της εποχής μας. Η μέση διάρκεια αδιάσπαστης προσοχής έχει πέσει από 2,5 λεπτά το 2004 σε 47 δευτερόλεπτα το 2023, και αυτό από πριν την έκρηξη της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης.
Η δεύτερη είναι το παράδοξο της γνώσης: «everyone’s an expert and no one is an expert». Όλοι έχουν πρόσβαση στην πληροφορία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κατανοούν τον κόσμο καλύτερα. Ο ειδικός του μέλλοντος δεν θα είναι αυτός που γνωρίζει περισσότερα δεδομένα, αλλά εκείνος που μπορεί να τα αξιοποίησει.
Η τρίτη τάση είναι ίσως η πιο απρόσμενη: η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να επηρεάζει ακόμη και την έννοια της ανθρώπινης σχέσης. Οι ψηφιακοί συνομιλητές δημιουργούν νέες μορφές συντροφικότητας, θέτοντας δύσκολα ερωτήματα.
Ίσως το πιο σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μιας χώρας δεν θα είναι μόνο η οικονομία ή η τεχνολογία της αλλά αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε εθνικό γνωστικό δυναμικό, δηλαδή η ικανότητα μιας κοινωνίας να συγκεντρώνεται, να κατανοεί την πολυπλοκότητα και να συνδέει ιδέες.
Γι’ αυτό έχει αξία ένα περιοδικό όπως το WIRED να ξεκινά σήμερα στην Ελλάδα. Όχι για να «προβλέψει» το μέλλον αλλά για να βοηθήσει να το διακρίνουμε καθώς αναδύεται.
Αν κάτι φιλοδοξούμε να κάνουμε μέσα από τις σελίδες του τεύχους αλλά και το WIRED Greece ευρύτερα είναι να δημιουργήσουμε έναν χώρο σκέψης και διαλόγου για το μέλλον. Αν ο Ray έχει δίκιο, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν θα είναι να παρακολουθήσουμε την αλλαγή αλλά να μάθουμε να την κατανοούμε προτού ακόμη συμβεί.
