Στο βίντεο του τραγουδιού KALSON SKISMENA η Αγγελίνα κυκλοφορεί τόπλες στα Εξάρχεια. Το σώμα της είναι βαμμένο κόκκινο καθώς περνά από πάγκους της λαϊκής αγοράς.
Παίζει κανονικά στο YouTube και στο Spotify. Στο Instagram, αναρτήσεις και repost με εικόνες από το βίντεο κατέβαιναν, ώσπου ο λογαριασμός της έφτασε κοντά στον περιορισμό. «Είναι πραγματικά απίστευτο πόσο δαιμονοποιείται το γυναικείο σώμα», έγραψε στους ακολούθους της σε ένα story.
Η aggelina, όπως υπογράφει τη μουσική της, μίλησε στο WIRED Greece στα Εξάρχεια, στην περιοχή όπου γυρίστηκε το μεγαλύτερο μέρος του βίντεο. Η κουβέντα ξεκίνησε από το τραγούδι, αλλά κατέληξε σε κάτι μεγαλύτερο: ποιος γράφει τους κανόνες για το σώμα μας -ειδικά το γυναικείο- όταν αυτό μεταφέρεται σε μια οθόνη, και πόση δύναμη έχουν σήμερα οι αλγόριθμοι και οι πλατφόρμες;
Το KALSON SKISMENA γράφτηκε πριν από δύο-τρία χρόνια, έμεινε όμως εκτός του δίσκου «EXALI». «Ήταν λίγο πιο dark από τα υπόλοιπα κομμάτια και άγγιζε ένα κοινωνικοπολιτικό ζήτημα», λέει η δημιουργός, πίνοντας τον χυμό της. Με τη νέα μουσική που βγάζει τώρα, ταιριάζει καλύτερα. «Ο φεμινισμός με απασχολεί σε όλη μου τη ζωή, οπότε το να το γράψω ήταν το μόνο εύκολο».
Η ιδέα για το βίντεο ήρθε από εμπειρία που είχε όταν δούλευε ως πωλήτρια: ένας πελάτης έβγαλε την μπλούζα του μέσα στο μαγαζί, έξω από το δοκιμαστήριο. «Εκνευρίστηκα πολύ. Και μετά άρχισα να σκέφτομαι γιατί εκνευρίστηκα», εξηγεί. Η απάντηση που βρήκε είχε να κάνει με το προνόμιο. «Ένας άντρας έχει το προνόμιο να βγάζει την μπλούζα του, γι’ αυτό και το κάνει. Πώς θα μπορούσα να βγάλω την μπλούζα μου στον δρόμο σαν φυσιολογικός άνθρωπος και όχι σαν γυναίκα που σεξουαλικοποιείται;»
Η λύση ήταν το body paint. «Σαν άγαλμα. Βλέπουμε αγάλματα που είναι εντάξει να είναι γυμνά, αλλά για κάποιο λόγο η σύγχρονη γυναίκα δεν γίνεται». Το κόκκινο το διάλεξε και για έναν ακόμη λόγο: για εκείνη συμβολίζει το queerness. «Κάποια άτομα είναι άθελά τους πιο έντονα μέσα στην κοινωνία, απλώς επειδή είναι ο εαυτός τους». Η ίδια η βόλτα, λέει η Αγγελίνα, ήταν από μόνη της performance, ακόμη και χωρίς την κάμερα.
Το γύρισμα έγινε σε Εξάρχεια, Καλλιδρομίου, Μπενάκη και Βικτώρια, με συνεργείο αποκλειστικά από γυναίκες και θηλυκότητες, όπως εξηγεί η δημιουργός. «Ήθελα αυτό να φαίνεται στους τίτλους», λέει. Ήξερε ότι κάποιος μπορεί να τη βρίσει ή να της επιτεθεί στον δρόμο. Και, θεωρητικά, όπως επισημαίνει η ίδια, μπορεί να θεωρηθεί πως αυτό που έκανε μπορεί ήταν παράνομο, ότι προσέβαλλε τη δημόσια αιδώ. «Καλύπτοντάς το με το πέπλο της τέχνης, ακροβατεί στα όρια του αν είναι εντάξει ή όχι».
Η αντίδραση ήταν μέρος του σχεδίου. «Αν δεν υπήρχε αντίδραση, δεν θα υπήρχε και λόγος να γίνει». Δεν εννοεί ότι ήθελε να προκαλέσει τους περαστικούς με shock value, αλλά ότι, όσο δεν θεωρείται φυσιολογικό, η πράξη έχει νόημα.
Κάποιες σκηνές γυρίστηκαν στη λαϊκή της Καλλιδρομίου, που βρίσκεται δίπλα σε αστυνομικό τμήμα. Μια εβδομάδα νωρίτερα είχαν βρει έναν πωλητή που δέχτηκε να γυριστεί το πλάνο στον πάγκο του. Τη μέρα του γυρίσματος, η βοηθός παραγωγής ενημέρωνε τους πάγκους ότι πρόκειται για γύρισμα στο πλαίσιο καμπάνιας ευαισθητοποίησης. «Αν νομίζει πως είναι για τον καρκίνο του μαστού, τι θα πει κανείς;» Κάποιοι της έλεγαν «μπράβο». Οι περισσότεροι άντρες κοιτούσαν απορημένοι.
Σχόλια ακούστηκαν, αλλά η κατάσταση δεν ξέφυγε και κανείς δεν εμπόδισε το γύρισμα. «Ο ίδιος που θα αντιδράσει επειδή είμαι κόκκινη στον δρόμο είναι ο ίδιος που θα παραβιάσει μια γυναίκα ούτως ή άλλως», λέει η νεαρή μουσικός. «Δεν νομίζω ότι αυξάνονται οι κίνδυνοι. Απλώς τον φέρνει αντιμέτωπο με μια πραγματικότητα που ίσως δεν είναι έτοιμος να δει».
Αν ο δρόμος ήταν το πρώτο τεστ, οι πλατφόρμες ήταν το δεύτερο. Η aggelina ήξερε από πριν ότι στο Instagram και στο TikTok μια τέτοια εικόνα δεν περνάει τόσο εύκολα. Η βιντεογράφος της πρότεινε να θολώσουν το στήθος. «Της είπα ότι δεν έχει νόημα. Αν το κάνουμε blur, είναι σαν να μην το έκανα. Πρέπει να δούμε τι αντίκτυπο έχει χωρίς να το θολώσουμε».
Το βίντεο ανέβηκε κανονικά στο YouTube και στο Spotify. Στο TikTok δεν το ανέβασε καθόλου.
Στο Instagram, όμως, κατέβαιναν όλα: οι αναρτήσεις, τα reposts των ακολούθων της, ακόμη και όσα κοινοποιούσε από το Spotify. Σε ένα story είχε τοποθετήσει ένα αυτοκόλλητο με τόπλες εικόνα της και το είχε σπρώξει έξω από το κάδρο. «Είπα ότι θα το ξεχάσει το ρομπότ, αφού δεν φαίνεται», λέει γελώντας. Το Instagram το εντόπισε και το κατέβασε.
Κάθε φορά ερχόταν μια ειδοποίηση ότι το περιεχόμενό της αναφέρθηκε, μαζί με την επιλογή να κάνει ένσταση. Την έκανε, αλλά απάντηση δεν πήρε. Ακολούθησαν οι ποινές: μία εβδομάδα χωρίς live και απαγόρευση πληρωμένων συνεργασιών μέχρι τις 29 Δεκεμβρίου. «Δεν σου λέει “αν συνεχίσεις”. Σου ανακοινώνει ότι από εδώ και πέρα δεν μπορείς να κάνεις αυτό». Η aggelina λέει πως το Instagram είναι για εκείνη επαγγελματική πλατφόρμα και εξηγεί πως ένα μέρος των εσόδων της έρχεται από συνεργασίες με brands και προωθήσεις. Μια ποινή στον λογαριασμό της θα μπορούσε να επηρεάσει το reach της μουσικής που φτιάχνει, αλλά και τα χρήματα που έχει στην τσέπη της.
Ο κανόνας πίσω από όλα αυτά είναι γνωστός. Η πολιτική της Meta για τη γυμνότητα απαγορεύει τις εικόνες με γυναικείες ρώγες, με εξαιρέσεις όπως ο θηλασμός, για ιατρικούς σκοπούς ή λόγους υγείας. Επίσης, στις σχετικές οδηγίες αναφέρεται ότι επιτρέπονται φωτογραφίες καλλιτεχνικών έργων που απεικονίζουν γυμνά σώματα.
Τον Ιανουάριο του 2023, το Oversight Board της Meta έκρινε ότι η πολιτική αυτή βασίζεται σε μια δυαδική αντίληψη του φύλου και δημιουργεί μεγαλύτερα εμπόδια έκφρασης για γυναίκες, τρανς και non-binary άτομα. Ανάμεσα στις εξαιρέσεις που χαρακτήρισε μπερδεμένες και ασαφείς ήταν και η ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο του μαστού.
Η aggelina δεν ξέρει αν πίσω από τις αφαιρέσεις και την ένσταση που έμεινε αναπάντητη υπήρξε ποτέ άνθρωπος. Η εμπειρία της πάντως ταιριάζει με όσα έχει καταγράψει το Oversight Board: στην υπόθεση του 2023, τα αυτοματοποιημένα συστήματα της Meta είχαν επισημάνει επανειλημμένα αναρτήσεις που δεν παραβίαζαν κανέναν κανόνα.
Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Αγγελίνα είναι πολιτικό. «Κάθε πλατφόρμα έχει ένα καθεστώς», λέει. «Το ότι στο YouTube είναι εντάξει να φαίνονται ρώγες, ενώ στο Instagram όχι, είναι σαν το Instagram να είναι ένα κράτος με τους δικούς του κανόνες. Όποιος το χρησιμοποιεί πρέπει να τους υπακούει».
Η ίδια έβγαλε το στήθος της με τη θέλησή της, χωρίς να την πιέσει κανείς. Την ίδια ώρα, όπως λέει, κυκλοφορούν βίντεο με βία και πορνογραφικό υλικό που δεν κατεβαίνουν από τις πλατφόρμες, απλώς καλύπτονται με την ένδειξη «ευαίσθητο περιεχόμενο».
Η διαφορά με ένα πραγματικό κράτος, συνεχίζει, είναι ότι εδώ δεν υπάρχει βουλή. «Όποιος διαχειρίζεται την εφαρμογή δεν έχει πολιτική υπόσταση, αλλά στην πραγματικότητα κινεί τον πλανήτη, ανάλογα με το τι επιλέγει να προωθήσει». Και ο κόσμος που χρησιμοποιεί αυτές τις εφαρμογές δεν έχει «κανένα μέσο ψήφου ή υπεράσπισης των δικαιωμάτων του». «Ως πολίτης στην Ελλάδα μπορώ να ψηφίσω γι’ αυτό. Στο Instagram, που είναι παγκόσμια πλατφόρμα, τι να κάνω;»
Το παράδοξο δεν της διαφεύγει. Στη λαϊκή, δίπλα στο αστυνομικό τμήμα, κανείς δεν σχολίασε. Στο Instagram, η ίδια εικόνα έφερε ποινές. Μιλάει για «καταστολή» και προσθέτει: «Δεν είχα σκεφτεί ποτέ τι πολιτική υπόσταση έχει μια πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης».
Κάτι που την εξοργίζει είναι η ιεράρχηση. Η ίδια έβγαλε το στήθος της με τη θέλησή της, χωρίς να την πιέσει κανείς. Την ίδια ώρα, όπως λέει, κυκλοφορούν βίντεο με βία και πορνογραφικό υλικό που δεν κατεβαίνουν από τις πλατφόρμες, απλώς καλύπτονται με την ένδειξη «ευαίσθητο περιεχόμενο».
Αν αυτό οφείλεται σε κακούς κανόνες ή σε κάτι βαθύτερο, για εκείνη η απάντηση είναι το δεύτερο. «Ο έλεγχος του γυναικείου σώματος υπάρχει από τα αρχαία χρόνια. Πάνω σε αυτό έχει χτιστεί το σύστημα», λέει. Βλέπει παντού ότι μια γυναίκα δεν έχει τον απόλυτο έλεγχο του σώματός της, και ότι αυτό πρέπει πάντα να ορίζεται από το πώς την αντιλαμβάνεται ένας straight άντρας. «Μιλάμε για τεράστιες βιομηχανίες χτισμένες πάνω στο ότι το σώμα της γυναίκας δεν της ανήκει».
Στα social media, όπου κυριαρχεί η διαφήμιση, θεωρεί πως αυτή η λογική βρίσκει το ιδανικό της περιβάλλον. Όσο κι αν διαφωνεί, η aggelina αναγκάζεται, για να συνεχίσει να προωθεί τη δουλειά της, να κρύβει τις ρώγες της. «Είναι το σώμα μου, που έτυχε να είναι γυναικείο».
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
