Σύμφωνα με την έκθεση «OSH Pulse» του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, το 49% των Ελλήνων βιώνει άγχος, πίεση και κατάθλιψη στο εργασιακό περιβάλλον, την ώρα που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 29%.
Τα νούμερα αυτά δεν είναι πρωτόγνωρα και παρακολουθούνται εδώ και πολλά χρόνια, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Η αντίστοιχη έκθεση της Edenred «Employee Experience Pulse Report 2025» στην Ελλάδα έδειξε ότι 3 στους 4 εργαζόμενους βιώνουν άγχος, το οποίο πλήττει κατά κύριο λόγο άτομα που εργάζονται σε τμήματα marketing, πωλήσεων και λογιστηρίου, αλλά και σε συμβουλευτικές εταιρείες. Το άγχος οφείλεται, μεταξύ άλλων, στον φόρτο εργασίας και τις προθεσμίες (55%), στην έλλειψη ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής (21%), στο τοξικό περιβάλλον (21%) και στην ανασφάλεια για τη θέση εργασίας (20%).
«Όσο συχνά θα ακούσεις έναν άνθρωπο να λέει “έπαθα burnout”, άλλο τόσο θα ακούσεις έναν διευθυντή, έναν ιδιοκτήτη ή έναν επιχειρηματία να λέει “οι μισοί δεν δουλεύουν”. Για αυτούς τους μισούς που δεν δουλεύουν, οι άλλοι μισοί κάνουν δύο δουλειές».
Βέβαια, σύμφωνα με την οργανωσιακή ψυχολόγο Ζωή Φράγκου, «δεν είμαστε τόσο μακριά από άλλες χώρες της Ευρώπης. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολύ περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οπότε κάποιες παθογένειες φαίνονται πιο έντονα σε σύγκριση με μια πολυεθνική».
Όμως, ακόμα και στις μεγάλες εταιρείες, το άγχος υποβόσκει, χωρίς να είναι απαραίτητα γραμμικό. «Το άγχος μου δεν εμφανίστηκε εν μια νυκτί. Συσσωρεύεται καθημερινά και κορυφώνεται σε περιόδους όπου υπάρχει πολύ έντονος φόρτος εργασίας ή απαιτείται η παρουσία μου στον πελάτη», μας λέει ο 33χρονος Θοδωρής, ο οποίος δουλεύει σε πολυεθνική συμβουλευτική εταιρεία και έχει αναλάβει έργα στον δημόσιο τομέα.
Ποιοι είναι, λοιπόν, οι βασικοί παράγοντες του εργασιακού άγχους στην Ελλάδα; Και πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε τόσο σε ατομικό όσο και σε θεσμικό επίπεδο;
Αρχικά, πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι με τον όρο «εργασιακό άγχος» δεν εννοούμε μόνο όσα συμβαίνουν στο εργασιακό περιβάλλον αυτό καθ’ αυτό. Το πριν και το μετά της εργασίας είναι εξίσου σημαντικά.
Σύμφωνα με την έκθεση της Edenred, το εργασιακό άγχος προκύπτει, μεταξύ άλλων, από τον χρόνο που απαιτείται για τη μετάβαση στην εργασία (21%), τις συχνές αλλαγές στις προτεραιότητες (24%), το οποίο εντείνεται στην περίπτωση που το άτομο έχει παραπάνω από μία δουλειές, αλλά και από το ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο.
«Είναι πολύ απλοϊκό να λες ότι ο 35άρης που στηρίζεται από τους γονείς του “δεν θέλει να απογαλακτιστεί”. Οι μισθοί έχουν ανέβει, αλλά όχι αντίστοιχα με τον πληθωρισμό. Η αγοραστική δύναμη είναι άθλια», τονίζει η Ζωή, αναφερόμενη στην πλασματική αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 880 ευρώ στα 920 τον Απρίλιο του 2026.
Από εκεί και πέρα, το βασικό πρόβλημα στην ελληνική αγορά εργασίας, σύμφωνα με την Edenred, είναι η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού (36%), ειδικά σε κλάδους όπου απαιτούνται συγκεκριμένες δεξιότητες, με αποτέλεσμα λιγότερα άτομα να αναλαμβάνουν όλο και περισσότερα projects.
«Όσο συχνά θα ακούσεις έναν άνθρωπο να λέει “έπαθα burnout”, άλλο τόσο θα ακούσεις έναν διευθυντή, έναν ιδιοκτήτη ή έναν επιχειρηματία να λέει “οι μισοί δεν δουλεύουν”. Για αυτούς τους μισούς που δεν δουλεύουν, οι άλλοι μισοί κάνουν δύο δουλειές», εξηγεί η Ζωή, η οποία πιστεύει ότι μας λείπει μια κουλτούρα εκπαίδευσης και ουσιαστικής αξιολόγησης των εργαζομένων.
Η εμπειρία του Θοδωρή το επιβεβαιώνει: «Δεν μπορούμε να έχουμε υπερβολικές προσδοκίες από έναν δημόσιο φορέα, γιατί ούτε αρκετά στελεχωμένος είναι, ούτε καταρτισμένος για να εκτελέσει σύγχρονα έργα», λέει. «Πολλές φορές, προσπαθώντας να αποδείξεις στον εαυτό σου αλλά και στους υπόλοιπους ότι μπορείς να αναλάβεις όλο και περισσότερα, υπερβαίνεις τα όριά σου».
Το αιώνιο debate γύρω από τους Gen Z είναι ότι, από τη μία, είναι δέσμιοι του λεγόμενου «hustle culture» και, από την άλλη, δεν δουλεύουν καθόλου. «Οι Gen Z δεν είναι αποδημητικά πουλιά. Δεν μαζεύονται όλοι μαζί για να ταξιδέψουν το χειμώνα σε πιο ζεστά μέρη», λέει η Ζωή γελώντας.
Τόσο στους Millennials όσο και στους Gen X υπάρχουν τα δύο άκρα. Απλώς στους Gen Z το χάσμα είναι μεγαλύτερο. Οι «hustlers» χαράζουν τον δικό τους δρόμο, ενώ οι υπόλοιποι δεν ενδιαφέρονται να κάνουν καριέρα, αλλά να εξασφαλίσουν μια ποιότητα ζωής πέρα από την εργασία. Σε κάθε περίπτωση, και οι δύο κατηγορίες απορρίπτουν τις παραδοσιακές δομές εργασίας.
Οι αριθμοί στην έκθεση της Edenred το επιβεβαιώνουν, με το 36% των Gen Z να δηλώνουν μη ικανοποιημένοι από την εργασία τους, σε σύγκριση με το 33% των Gen Χ και το 18% των Boomers.
«Τα χρήματα δεν είναι πια κίνητρο για τους Gen Z», λέει η Ζωή, η οποία εντοπίζει ως βασική αιτία την άνοδο του λεγόμενου «portfolio career», δηλαδή την εξασφάλιση εισοδήματος από πολλές διαφορετικές πηγές και όχι από μία και μόνο θέση εργασίας. «Έχω μια δουλειά, νοικιάζω ένα Airbnb, πουλάω τα ρούχα μου στο Vinted και με στηρίζουν και οι γονείς μου», εξηγεί.
Το 34% των Millennials σε πολυεθνικές εταιρείες, όπως ο Θοδωρής, δηλώνουν ικανοποιημένοι από την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Βέβαια, δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες.
Στην εποχή των συνεχών emails, των τηλεφωνημάτων και της διαρκούς συνδεσιμότητας, ο Θοδωρής βρίσκεται σε ένα δίλημμα: από τη μία θέλει να εξυπηρετήσει τον εκάστοτε πελάτη όποια ώρα και αν είναι και, από την άλλη, να θέσει τα όριά του, όχι μόνο για λόγους υγείας αλλά και για την καλύτερη απόδοσή του στο μέλλον.
«Οι γυναίκες στον εργασιακό χώρο βιώνουν πολύ περισσότερο τα στερεότυπα και τις εκδηλώσεις μικροεπιθετικότητας, ενώ συνήθως επωμίζονται πολύ μεγαλύτερο βάρος του νοικοκυριού και της ανατροφής των παιδιών».
«Αυτό που με προστατεύει από το burnout είναι να σκέφτομαι ότι η δουλειά είναι μόνο το Δ από το Α έως το Ω της ζωής, και να επικεντρώνομαι σε άλλα γράμματα της αλφαβήτου», δηλώνει, προσπαθώντας να αποφύγει την παρόρμηση να κοιτάξει το εταιρικό του τηλέφωνο εκτός ωραρίου.
Σε κάθε περίπτωση, ο Θοδωρής απολαμβάνει μια πιο προνομιούχα μεταχείριση. Η έκθεση της Edenred στρέφει την προσοχή μας στην ανισορροπία μεταξύ ανδρών και γυναικών, με το 38% των γυναικών να νιώθουν ανασφάλεια ότι θα επηρεαστεί η επαγγελματική τους εξέλιξη. «Οι γυναίκες στον εργασιακό χώρο βιώνουν πολύ περισσότερο τα στερεότυπα και τις εκδηλώσεις μικροεπιθετικότητας, ενώ συνήθως επωμίζονται πολύ μεγαλύτερο βάρος του νοικοκυριού και της ανατροφής των παιδιών», τονίζει η Ζωή.
Παρά τις αυξανόμενες πρωτοβουλίες του HR για την καταπολέμηση του burnout, ο Θοδωρής παρατηρεί έναν φαύλο κύκλο, ο οποίος οφείλεται σε δομικές παθογένειες στη διαδικασία πρόσληψης.
«Στις μεγάλες εταιρείες ο κόσμος κουράζεται, φεύγει, οι ομάδες χτίζονται από την αρχή και οι “παλιοί” καταλήγουν να αναλαμβάνουν την περισσότερη δουλειά», λέει, τονίζοντας ότι ίσως έχει νόημα οι αρμόδιοι να στραφούν περισσότερο στο talent retention (διατήρηση ταλέντου) και τη βελτίωση των υφιστάμενων δεξιοτήτων, παρά στην εύρεση νέου ταλέντου (talent acquisition).
Η Ζωή πιστεύει ότι τα soft skills που κάνουν έναν εργαζόμενο «καλό» στη δουλειά του (συνέπεια, σεβασμός στις προθεσμίες, αυτοοργάνωση) σπανίζουν στους νέους αποφοίτους, κι αυτό φαίνεται και στους αριθμούς. Όλα βέβαια ξεκινούν από ακόμα μικρότερες ηλικίες.
«Η παθητική επιθετικότητα και η κακομεταχείριση που λειτουργούσε στις προηγούμενες γενιές δεν λειτουργεί στη νέα γενιά, που είναι πιο ψυχοεκπαιδευμένη».
Σύμφωνα με την έκθεση PISA του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, η Ελλάδα βρίσκεται στην 47η θέση, συγκεντρώνοντας 461 πόντους στην επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα, 424 πόντους στα Μαθηματικά και 423 πόντους στην κατανόηση κειμένου, με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ να βρίσκεται στους 500, 463 και 461 πόντους αντίστοιχα.
Εκτός αυτού, η Ελλάδα είναι σχεδόν τελευταία στις μετρήσεις που αφορούν την ύπαρξη ενός πειθαρχικού πλαισίου, τις αδικαιολόγητες απουσίες από το σχολείο και τις πεποιθήσεις γύρω από την προστιθέμενη αξία της μάθησης. Η αντίστοιχη PISA για τους ενήλικες, η PIAAC, δημοσίευσε την τελευταία της έκθεση το 2024, στην οποία δεν συμμετείχε η χώρα μας. Όπως και να’χει, το ότι υπάρχουν περισσότεροι άνθρωποι με πτυχία παγκοσμίως δεν σημαίνει ότι μπορούν να αναλάβουν μια θέση στη σημερινή αγορά εργασίας.
«Δεν πάσχουμε στα πτυχία, πάσχουμε στην κριτική ικανότητα, την ευσυνειδησία και το work ethic. Είναι πολύ δυσεύρετα πια», υπογραμμίζει η Ζωή. Βέβαια, από την πλευρά του, και ο εργοδότης οφείλει να βελτιώσει τις διαδικασίες επικοινωνίας, εκπαίδευσης και feedback. «Η παθητική επιθετικότητα και η κακομεταχείριση που λειτουργούσε στις προηγούμενες γενιές δεν λειτουργεί στη νέα γενιά, που είναι πιο ψυχοεκπαιδευμένη», προσθέτει.
Στα νέα παιδιά που ρωτούν τη Ζωή πώς θα κάνουν το επόμενο βήμα, εκείνη απαντά: «Είναι προϋπόθεση να τερματίσεις και να τελειοποιήσεις το βήμα στο οποίο είσαι τώρα και μετά να περάσεις στην επόμενη πίστα», λέει λίγο πριν κλείσουμε το τηλέφωνο.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
