ΟΙ ΦΕΤΙΝΟΙ ΚΑΥΣΩΝΕΣ στην Ευρώπη δεν συνοψίζονται μόνο στις βουτιές των Γάλλων στον Σηκουάνα ή στα βίντεο στο TikTok με Βρετανούς να τηγανίζουν αυγά, απλώς ακουμπώντας το τηγάνι έξω στο περβάζι τους. Τα ακραία φαινόμενα που παρατηρήθηκαν φέτος το καλοκαίρι κρύβουν μια πολύ πιο σκοτεινή πλευρά.
«Μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε ότι το καλοκαίρι του 2026 ήταν πιθανότατα το χειρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ όσον αφορά τη θνησιμότητα λόγω ζέστης», δήλωσε η Δρ. Clair Barnes, ερευνήτρια ακραίων καιρικών φαινομένων και κλιματικής αλλαγής στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Imperial College του Λονδίνου.
Σύμφωνα με νέα έρευνα, στην οποία συμμετείχε η Barnes μαζί με 10 ακόμη επιστήμονες από πανεπιστημιακά ιδρύματα σε όλη την Ευρώπη, εκτιμάται ότι 50.391 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε αστικές περιοχές της Ευρώπης κατά τις φετινές περιόδους καύσωνα. Η κλιματική αλλαγή πιθανότατα ευθύνεται για τα 2/3 αυτών, δηλαδή για 32.619 θανάτους.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν 854 αστικές περιοχές σε 30 χώρες της Ευρώπης – στις οποίες κατοικεί το 40% του συνολικού πληθυσμού – για τους καλοκαιρινούς μήνες από το 2000 έως το 2026.
Χρησιμοποίησαν ιστορικά δεδομένα και κλιματικά μοντέλα για να υπολογίσουν πόσο έχουν μεταβληθεί οι καλοκαιρινές θερμοκρασίες από την προ-βιομηχανική εποχή μέχρι σήμερα, με την παγκόσμια θερμοκρασία να έχει αυξηθεί συνολικά κατά 1,4°C.
Στη συνέχεια, μελέτησαν τη σχέση μεταξύ ζέστης και θνησιμότητας και την εφάρμοσαν σε ένα υποθετικό σενάριο ενός κόσμου που δεν έχει επηρεαστεί από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Συγκρίνοντας αυτό το σενάριο με τις πραγματικές θερμοκρασίες, κατάφεραν να υπολογίσουν για πόσους επιπλέον θανάτους μπορεί να ευθύνεται η κλιματική κρίση.
Το μοντέλο που προέκυψε φαίνεται να είναι εξαιρετικά ακριβές. Σύμφωνα με τον Δρ. Γαρύφαλλο Κωνσταντινούδη, λέκτορα στο Ινστιτούτο Κλιματικής Αλλαγής και Περιβάλλοντος Grantham του Imperial College, το μοντέλο εκτίμησε τον θάνατο 2.700 ανθρώπων στην Αγγλία και την Ουαλία για το καλοκαίρι του 2026. Στα δεδομένα που δημοσιεύτηκαν αργότερα από την Υπηρεσία Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKHSA), ο αντίστοιχος αριθμός ανήλθε στους 2.880 θανάτους.
«Τέτοια μοντέλα μπορούν να λειτουργήσουν με βάση προγνωστικά δεδομένα, επιτρέποντας στις υπηρεσίες υγείας να προετοιμάζονται για ακραία φαινόμενα πριν καν αυτά εκδηλωθούν», τόνισε ο κ. Κωνσταντινούδης.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το 2026 ξεπερνά κατά πολύ άλλες χρονιές με υψηλή θνησιμότητα λόγω ζέστης. Για παράδειγμα, εκτιμάται ότι το 2022 έχασαν τη ζωή τους 29.480 άνθρωποι, με το 59% να αποδίδεται στην κλιματική αλλαγή, ενώ το 2003 ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε 28.462 θανάτους με το 42% να οφείλεται στην κλιματική αλλαγή.
Επιπλέον, περίπου το 1/3 του συνόλου των θανάτων εκτιμάται ότι συνέβη στο δεύτερο μισό του Ιουνίου – μια περίοδο κατά την οποία η μέση ημερήσια θερμοκρασία ήταν κατά 5°C υψηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
«Το φετινό καλοκαίρι αποτελεί μια ακόμη υπενθύμιση ότι η κλιματική αλλαγή είναι πρόβλημα όλων μας. Δεν επηρεάζονται μόνο οι θερμές περιοχές, αλλά και τμήματα της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης», υπογραμμίζει ο Δρ. Pierre Masselot, επιδημιολόγος στο London School of Hygiene & Tropical Medicine.
Συγκεκριμένα, οι 5 χώρες με τους περισσότερους εκτιμώμενους θανάτους λόγω ζέστης ήταν η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου, όμως, είναι: «Πόσο μέρος της καλοκαιρινής ζέστης οφείλεται αποκλειστικά στην υπερθέρμανση του πλανήτη;». Σύμφωνα με τα δεδομένα της έρευνας, ενώ στην Ανατολική και Νότια Ευρώπη η ανθρωπογενής αύξηση της θερμοκρασίας αγγίζει τους 2,8°C και 2,6°C αντίστοιχα, η Βόρεια και η Δυτική Ευρώπη δεν μένουν και πολύ πίσω, σημειώνοντας αυξήσεις της τάξεως των 1,8°C και 2,5°C.
Ωστόσο, σημασία δεν έχει μόνο το ποιες περιοχές επηρεάστηκαν, αλλά και ποιοι άνθρωποι. Τις περισσότερες φορές, όταν μιλάμε για θανάτους λόγω καύσωνα, ο νους μας πηγαίνει στους ηλικιωμένους και σε άλλες ευάλωτες ομάδες. Πράγματι, σύμφωνα με την έρευνα, η πλειονότητα των εκτιμώμενων θανάτων αφορά ηλικιωμένα άτομα: 14.182 στις ηλικίες 75-84 και 22.502 στους άνω των 85 ετών.
Βέβαια, οι εκτιμώμενοι θάνατοι στις νεότερες ηλικίες δεν είναι αμελητέοι. Υπολογίστηκαν 7.646 θάνατοι για τις ηλικίες 65-74, 5.189 για τους 45-64 και 833 για τους 20-44.
«Οι θερμοκρασίες που καταγράφουμε πλέον απειλούν ακόμη και τους υγιείς ανθρώπους. Πρέπει να το επικοινωνήσουμε αυτό στον κόσμο, αλλά και να εφαρμόσουμε μέτρα που θα μας προστατεύσουν όλους από τις πιο ακραίες θερμοκρασίες», υπογραμμίζει ο Andrew Hartle, αναισθησιολόγος στο Imperial College του Λονδίνου και Σύμβουλος Εντατικής Θεραπείας στο Imperial College Healthcare NHS Trust.
What’s Next: Kλείστε την early bird θέση σου στο επόμενο μεγάλο event του WIRED Greece.
Ακολουθήστε μας στο κανάλι μας στο You Tube για να μη χάνετε κανένα vidcast.
Κάντε ετήσια συνδρομή στο WIRED Greece ώστε να μη χάνετε κανένα τεύχος.
Με την εγγραφή σας, συμφωνείτε με τους Όρους Χρήσης μας (συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από ομαδικές αγωγές και των διατάξεων διαιτησίας) και αναγνωρίζετε την Πολιτική Απορρήτου μας.
